ข้อควรรู้ระหว่างโรคกับกรรมพันธุ์

เรามักจะพูดว่าสูบบุหรี่มาก ๆ ทำให้เป็นมะเร็งปอด ดื่มเหล้ามาก ๆ ทำให้เป็นมะเร็งตับ หรือกินเนื้อสัตว์มาก ๆ ทำให้เป็นมะเร็งลำไส้ใหญ่ คำพูดเหล่านี้ไม่ผิด แต่เราจะรู้ได้อย่างไรว่าเท่าใดจึงเรียกว่ามาก เพราะร่างกายคนเราแตกต่างกัน กำหนดเป็นตัวเลขตายตัวได้ยาก ยกตัวอย่างเช่น โรคลำไส้ใหญ่อักเสบเรื้อรังหรือโรคลำไส้เล็กอักเสบที่รักษายากและไม่รู้สาเหตุจากประสบการณ์ของการรักษาคนไข้ที่ทำให้หมดคาดว่า สาเหตุน่าจะมาจากนมวัวหรือผลิตภัณฑ์จากนม แต่คนบางคนดื่มนมวัวทุกวันกลับไม่ป่วย ขณะที่คนไข้บางคนบริโภคนมวัวหรือผลิตภัณฑ์จากนมเพียงเล็กน้อยก็มีอาการผิดปกติ

เมื่อนำข้อมูลของชาวญี่ปุ่นเปรียบเทียบกับชาวอเมริกันจะพบว่า ชาวอเมริกันที่บริโภคผลิตภัณฑ์จากนมแล้วป่วยเป็นโรคลำไส้ใหญ่อักเสบเรื้อรังหรือโรคลำไส้เล็กอักเสบมีมากกว่าชาวญี่ปุ่น แต่เมื่อดูจากพฤติกรรมการบริโภค พบว่า ชาวญี่ปุ่นที่เพิ่งหันมาบริโภคผลิตภัณฑ์จากนมจะเกิดโรคเหล่านี้ได้ง่ายกว่า แม้จะบริโภคในปริมาณน้อย คาดว่าสาเหตุเป็นเพราะภูมิต้านทานยังไม่เพียงพอ

เหตุใดคนแต่ละคนหรือคนต่างเชื้อชาติกันจึงมีความต้านทานโรคไม่เท่ากัน ?

แพทย์แผนตะวันตกในปัจจุบันเชื่อ โรคที่เกิดกับพ่อแม่มักจะเกิดกับลูกด้วย อันเป็นผลมาจากการสืบทอดทางกรรมพันธุ์ หลายคนคงเคยถูกถามตอนไปตรวจสุขภาพว่า “มีประวัติคนในครอบครัวเป็นโรคมะเร็งหรือเปล่า ?” หรือ “มีคนในครอบครัวเป็นเบาหวานหรือเปล่า ?” เพราะเชื่อกันว่ากรรมพันธุ์มีความเกี่ยวข้องกับโรคเหล่านี้อย่างมาก

แม้เราจะไม่ควรมองข้ามอิทธิพลจากกรรมพันธุ์ แต่ผมเชื่อว่าการสืบทอดรูปแบบการใช้ชีวิตและการบริโภคจากพ่อแม่ มีอิทธิพลมากกว่ากรรมพันธุ์ กล่าวอีกนัยหนึ่งคือ รูปแบบใช้ชีวิตและการบริโภคของครอบครัวรวมถึงเชื้อชาติ มีผลอย่างมากต่อโอกาสเกิดโรค ซึ่งทางแพทย์กำลังรวบรวมข้อมูลต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องเพื่อพิสูจน์ข้อเท็จจริงข้างต้น หากสืบทอดทางกรรมพันธุ์เป็นสาเหตุหลักของการเกิดโรคจริง โอกาสเกิดโรคชนิดเดียวกันในฝาแฝดที่เกิดจากไข่ใบเดียวกัน ซึ่งมีหน่วยพันธุกรรมเหมือนกันทุกประการควรสูงกว่าในพ่อแม่กับลูก

จากข้อมูลอัตราการเกิดโรคชนิดเดียวกัน ในฝาแฝดจากไข่ใบเดียวกันแต่อาศัยอยู่ในสภาพแวดล้อมต่างกัน การสำรวจฉบับนี้เก็บข้อมูลจากคน 1600 คน ผลระบุว่าอัตราการเกิดโรคชนิดเดียวกัน (รวมทั้งโรคที่มีลักษณะเดียวกัน) มีเพียงร้อยละ 2.5 เท่านั้น แต่จากการเก็บข้อมูลคนไข้ ซึ่งเป็นคู่สามีภรรยาที่มีรูปแบบการใช้ชีวิตคล้ายกัน เพื่อหาอัตราการเกิดโรคที่มีลักษณะเดียวกัน ปรากฏว่าคู่สามีภรรยาที่ใช้ชีวิตเหมือน ๆ กันจะมีอัตราการเกิดโรคลักษณะเดียวกัน มากกว่าฝาแฝดที่เกิดจากไข่ใบเดียว แต่ไม่ได้อาศัยอยู่ด้วยกัน โดยเฉพาะคู่สามีภรรยาที่รักกันมานาน อยู่ด้วยกันมาหลายสิบปี หากคนใดคนหนึ่งเป็นโรคมะเร็งลำไส้ใหญ่ อีกคนมักจะเป็นเนื้องอกในลำไส้ใหญ่ หรือหากภรรยาเป็นมะเร็งเต้านม สามีก็จะเป็นมะเร็งต่อมลูกหมาก ตัวอย่างเหล่านี้พบเห็นได้บ่อย ซึ่งหากว่ากันตามเหตุผลแล้วคู่สามีภรรยาที่ไม่มีความเกี่ยวข้องทางสายเลือด ไม่ควรมีปัจจัยที่จะทำให้เกิดโรคชนิดเดียวกัน แม้จะต้องใช้ข้อมูลมากกว่านี้เพื่อพิสูจน์ข้อเท็จจริง แต่สิ่งที่ยืนยันได้ก็คือ ปัจจัยด้านรูปแบบการใช้ชีวิตและอาหารการกิน มีอิทธิพลต่อการเกิดโรคชนิดเดียวกันมากกว่าปัจจัยทางกรรมพันธุ์

ในอดีตเมื่อพ่อลูกหรือพี่น้องเป็นโรคชนิดเดียวกัน มักถูกสรุปว่าเกิดจากกรรมพันธุ์ เราจึงมักได้ยินคนพูดว่า “คนในครอบครัวของฉันมีประวัติเป็นโรคมะเร็ง” หรือ “ครอบครัวของฉันมีคนเป็นอัมพาต” โรคเหล่านี้ถูกมองว่าเป็นชะตาชีวิตหลีกเลี่ยงไม่ได้ พร้อมก้มหน้ายอมรับแต่โดยดี ความจริงแม้โรคบางโรค เช่น ตาบอดสีหรือโรคเลือดไหลไม่หยุด จะเป็นโรคที่มีโอกาสเกิดจากพันธุกรรมที่ติดตัวมาตั้งแต่เกิด แต่โรคมะเร็ง อัมพาต และกล้ามเนื้อหัวใจตาย (หัวใจวาย) เป็นโรคร้ายซึ่งเกิดจากสาเหตุที่ยังไม่แน่ชัด และมีความเสี่ยงจากปัจจัยทางกรรมพันธุ์ไม่มาก เราจึงมีโอกาสหลีกเลี่ยงโรคเหล่านี้ได้ด้วยความพยายามของตนเอง แม้จะมีคนในครอบครัวเป็นโรคดังกล่าวก็ยังไม่ควรสิ้นหวัง

 

กติกาข้อตกลงก่อนการแสดงความคิดเห็น
1. โปรดงดเว้นการใช้คำหยาบคาย, ส่อเสียด
2. ทุกความเห็นต้องไม่มีการดูหมิ่น, กล่าวหาให้ร้าย, สร้างความแตกแยก หรือ "กระทบถึงสถาบันอันเป็นที่เคารพ"
3. ทางเว็บไซต์จะขอลบความคิดเห็นโดยทันที เมื่อความเห็นไม่เป็นไปตามข้อตกลง