เสลดพังพอน

ชื่อวงศ์ : ACANTHACEAE

ชื่อวิทยาศาสตร์ : Barleria lupulina Lindl.

ชื่อสามัญ : Phillippine violet

ชื่อพื้นเมืองอื่น : พิมเสนต้น, เสลดพังพอน, เสลดพังพอนตัวผู้ (ภาคกลาง) ; เช็กเซเกี่ยม (จีน)

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์

ไม้พุ่ม (S) แตกกิ่งก้านสาขามากมายรอบๆ ลำต้น สูงประมาณ 1 เมตร มีหนามสีน้ำตาลคู่ ตามข้อและโคนใบ กิ่งก้านมีสีน้ำตาลแดง

ใบ เป็นใบเดี่ยว ออกตรงข้ามเป็นคู่ๆ ลักษณะใบรูปยาวเรียวแคบ โคนและปลายใบแหลม ขอบใบเรียบ ผิวใบเกลี้ยง พื้นใบมีสีเขียวเข้มและมัน ก้านใบสั้น ก้านใบตลอดจนเส้นกลางใบมีสีแดง ที่โคนก้านมีหนามแหลม 1 คู่ สีม่วง ชี้ลง

ดอก ออกดอกเป็นช่อตามยอดหรือที่ปลายกิ่ง เมื่อดอกยังอ่อนมีใบประดับหุ้มมิด เมื่อดอกบานจะโผล่เลยใบประดับออกมาครึ่งหนึ่ง ใบประดับรูปกลมรี ตอนปลายมีสีน้ำตาลอมแดง กลีบรองกลีบดอกสีเขียวมี 5 กลีบ กลีบดอกสีเหลืองจำปา ตรงโคนเป็นหลอดตรงปลายแยกเป็น 5 กลีบ

ผล เป็นผัก ลักษณะรูปมนรี แบนและยาว โคนกว้าง ปลายแหลม ภายในผลมีเมล็ด 2-4 เมล็ด

นิเวศวิทยา

เป็นไม้กลางแจ้งที่ไม่ขึ้นทั่วไป มีแต่เฉพาะตามบ้านซึ่งปลูกเอาไว้ใช้

การปลูกและขยายพันธุ์

เจริญเติบโตได้ดีในดินที่ร่วนซุยและมีความชื้น ขยายพันธุ์ด้วยการเพาะเมล็ดหรือตัดลำต้นปักชำ โดยตัดเป็นท่อน ๆ ยาวประมาณ 1-2 คืบ ปักชำในแปลงที่เตรียมไว้หรือปักชำในที่ชุ่มชื้นก่อน เมื่อออกรากดีแล้วจึงย้ายไปปลูกในแปลง

ประโยชน์ทางยา

รสและสรรพคุณในตำรายา

ใบ รสจืดเย็น โขลกกับสุราคั้นเอาน้ำดื่ม เอากากพอกแก้พิษงู แก้ไฟลามทุ่ง แผลฟกช้ำจากการกระทบกระแทก แก้พิษแมลงสัตว์กัดต่อย เช่น ผึ้ง ตะขาบ เป็นต้น

ราก รสจืดเย็น ฝนกับสุราหรือเหล้าโรงทาแก้พิษงู แมลงสัตว์กัดต่อย

วิธีและปริมาณที่ใช้

  1. รักษาอาการปวดฝี ถอนพิษปวดอักเสบ โดยใช้ใบสด 1 กำมือ โขลกให้ละเอียดผสมกับเหล้าโรงพอกบริเวณที่เป็นฝีหรือบริเวณที่ปวด
  2. รักษาอาการแพ้ อักเสบ แมลงสัตว์กัดต่อย โดยใช้ใบสด 1 กำมือ โขลกให้ละเอียดคั้นเอาน้ำทาบริเวณที่เป็น หรือโขลกผสมเหล้าโรงเล็กน้อยก็ได้

หมายเหตุ

  • ในประเทศมาเลเซีย ใช้แก้ปวดฟันและแก้งูกัด และถือกันว่าเป็นต้นไม้ศักดิ์สิทธิ์ที่จะป้องกันภยันตรายต่างๆ ได้ด้วย
  • สตรีที่มีครรภ์ห้ามรับประทาน
กติกาข้อตกลงก่อนการแสดงความคิดเห็น
1. โปรดงดเว้นการใช้คำหยาบคาย, ส่อเสียด
2. ทุกความเห็นต้องไม่มีการดูหมิ่น, กล่าวหาให้ร้าย, สร้างความแตกแยก หรือ "กระทบถึงสถาบันอันเป็นที่เคารพ"
3. ทางเว็บไซต์จะขอลบความคิดเห็นโดยทันที เมื่อความเห็นไม่เป็นไปตามข้อตกลง