เดือย

ชื่อวงศ์ : GRAMINEAE

ชื่อวิทยาศาสตร์ : Coix lachryma-jobi L. var. lachry-jobi

ชื่อสามัญ : Job’s tear

ชื่อพื้นเมืองอื่น : เดือย (ทั่วไป) ; มะเดย (ภาคเหนือ)

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์

ไม้ประเภทกก (ExG) ลักษณะล้มลุก อายุปีเดียว สูง 1-2 เมตร ลำต้นแข็งแรง ตั้งตรง เกลี้ยง เป็นพืชที่มีลำต้นแตกกิ่งเล็กน้อย

ใบ เป็นใบเดี่ยว ลักษณะใบรูปใบหอก ปลายใบเรียวแหลม โคนใบกลมหรือเว้าเล็กน้อย ขอบใบสากคม เส้นกลางใบมองเห็นชัด ลิ้นใบสั้นเป็นเยื่อบางเกลี้ยง กาบใบโอบรองลำต้น

ดอก ออกเป็นช่อ ตามซอกใบใกล้ยอด กาบใบหนึ่งจะมีช่อดอกออกมาหลายช่อ โดยมีก้านช่อชูขึ้นมาเหนือกาบ ส่วนที่เป็นดอกประกอบด้วยช่อดอกย่อยเพศเมีย 1 ช่อ และช่อดอกย่อยไม่มีเพศ 2 ช่อ อยู่ภายในเปลือกแข็ง รูปกลมรีหรือรูปหยดน้ำ ผิวเกลี้ยงเป็นมัน มีสีขาวหรือฟ้าคล้ายลูกปัด มีปลายเกสรเพศเมียสีม่วง

ผล เมื่อดอกร่วงก็จะติดผล เป็นผลเทียม มีขนาดรูปร่างกลมโดยประมาณ 6 มม. มีสีสันต่างกัน พันธุ์ที่มีเปลือกผลแข็งกินไม่ได้ สำหรับพันธุ์ที่มีเปลือกผลอ่อนกินได้

นิเวศวิทยา

เป็นพืชในเขตร้อนทั่วไป เช่น ประเทศไทย อินเดีย จีน แอฟริกา อเมริกา ชอบขึ้นใกล้น้ำและในที่ชื้น ปลูกได้ทั่วไปเป็นธัญพืชและเป็นยา

การปลูกและขยายพันธุ์

เจริญเติบโตได้ดีในดินทุกสภาพทั่วๆ ไป เป็นไม้กลางแจ้ง นิยมปลูกเป็นพืชสวน ขยายพันธุ์ด้วยการเพาะเมล็ด

ประโยชน์ทางยา

รสและสรรพคุณในตำรายา

ราก รสขื่น ขับพยาธิในเด็ก ขับปัสสาวะ และแก้ประจำเดือนไม่ปกติ

เมล็ด รสมันเย็น เป็นอาหารประเภทแป้ง เป็นยาบำรุง ขับปัสสาวะ ฟอกเลือด ลดความอ้วน นำมาทำเป็นยาใช้บำบัดอาการหลอดลมอักเสบ ปอดอักเสบ มีน้ำคั่งในปอด และถ้านำมาหมักจะได้แอลกอฮอล์ซึ่งใช้ในโรคไขข้ออักเสบ

วิธีและปริมาณที่ใช้

  1. เป็นยาขับพยาธิในเด็ก ขับปัสสาวะ โดยใช้ราก 10-15 กรัม ล้างน้ำให้สะอาดต้มในน้ำเดือด 1 ลิตร นานประมาณ 10-15 นาที กรองเอาน้ำดื่มเช้า-เย็น นานประมาณ 3-7 วัน
  2. เป็นยาบำรุง ฟอกเลือด โดยใช้ผลแก่ต้มสุก แล้วรับประทานเมล็ดภายในเป็นอาหาร ทานเป็นประจำ
กติกาข้อตกลงก่อนการแสดงความคิดเห็น
1. โปรดงดเว้นการใช้คำหยาบคาย, ส่อเสียด
2. ทุกความเห็นต้องไม่มีการดูหมิ่น, กล่าวหาให้ร้าย, สร้างความแตกแยก หรือ "กระทบถึงสถาบันอันเป็นที่เคารพ"
3. ทางเว็บไซต์จะขอลบความคิดเห็นโดยทันที เมื่อความเห็นไม่เป็นไปตามข้อตกลง