เดือย

 

เดือย

ชื่อวงศ์ : GRAMINEAE

ชื่อวิทยาศาสตร์ : Coix lachryma-jobi L. var. lachry-jobi

ชื่อสามัญ : Job’s tear

ชื่อพื้นเมืองอื่น : เดือย (ทั่วไป) ; มะเดย (ภาคเหนือ)

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์

ไม้ประเภทกก (ExG) ลักษณะล้มลุก อายุปีเดียว สูง 1-2 เมตร ลำต้นแข็งแรง ตั้งตรง เกลี้ยง เป็นพืชที่มีลำต้นแตกกิ่งเล็กน้อย

ใบ เป็นใบเดี่ยว ลักษณะใบรูปใบหอก ปลายใบเรียวแหลม โคนใบกลมหรือเว้าเล็กน้อย ขอบใบสากคม เส้นกลางใบมองเห็นชัด ลิ้นใบสั้นเป็นเยื่อบางเกลี้ยง กาบใบโอบรองลำต้น

ดอก ออกเป็นช่อ ตามซอกใบใกล้ยอด กาบใบหนึ่งจะมีช่อดอกออกมาหลายช่อ โดยมีก้านช่อชูขึ้นมาเหนือกาบ ส่วนที่เป็นดอกประกอบด้วยช่อดอกย่อยเพศเมีย 1 ช่อ และช่อดอกย่อยไม่มีเพศ 2 ช่อ อยู่ภายในเปลือกแข็ง รูปกลมรีหรือรูปหยดน้ำ ผิวเกลี้ยงเป็นมัน มีสีขาวหรือฟ้าคล้ายลูกปัด มีปลายเกสรเพศเมียสีม่วง

ผล เมื่อดอกร่วงก็จะติดผล เป็นผลเทียม มีขนาดรูปร่างกลมโดยประมาณ 6 มม. มีสีสันต่างกัน พันธุ์ที่มีเปลือกผลแข็งกินไม่ได้ สำหรับพันธุ์ที่มีเปลือกผลอ่อนกินได้

นิเวศวิทยา

เป็นพืชในเขตร้อนทั่วไป เช่น ประเทศไทย อินเดีย จีน แอฟริกา อเมริกา ชอบขึ้นใกล้น้ำและในที่ชื้น ปลูกได้ทั่วไปเป็นธัญพืชและเป็นยา

การปลูกและขยายพันธุ์

เจริญเติบโตได้ดีในดินทุกสภาพทั่ว ๆ ไป เป็นไม้กลางแจ้ง นิยมปลูกเป็นพืชสวน ขยายพันธุ์ด้วยการเพาะเมล็ด

ประโยชน์ทางยา

รสและสรรพคุณในตำรายา

ราก รสขื่น ขับพยาธิในเด็ก ขับปัสสาวะ และแก้ประจำเดือนไม่ปกติ

เมล็ด รสมันเย็น เป็นอาหารประเภทแป้ง เป็นยาบำรุง ขับปัสสาวะ ฟอกเลือด ลดความอ้วน นำมาทำเป็นยาใช้บำบัดอาการหลอดลมอักเสบ ปอดอักเสบ มีน้ำคั่งในปอด และถ้านำมาหมักจะได้แอลกอฮอล์ซึ่งใช้ในโรคไขข้ออักเสบ

วิธีและปริมาณที่ใช้

  1. เป็นยาขับพยาธิในเด็ก ขับปัสสาวะ โดยใช้ราก 10-15 กรัม ล้างน้ำให้สะอาดต้มในน้ำเดือด 1 ลิตร นานประมาณ 10-15 นาที กรองเอาน้ำดื่มเช้า-เย็น นานประมาณ 3-7 วัน
  2. เป็นยาบำรุง ฟอกเลือด โดยใช้ผลแก่ต้มสุก แล้วรับประทานเมล็ดภายในเป็นอาหาร ทานเป็นประจำ

 

 

 

กติกาข้อตกลงก่อนการแสดงความคิดเห็น
1. โปรดงดเว้นการใช้คำหยาบคาย, ส่อเสียด
2. ทุกความเห็นต้องไม่มีการดูหมิ่น, กล่าวหาให้ร้าย, สร้างความแตกแยก หรือ "กระทบถึงสถาบันอันเป็นที่เคารพ"
3. ทางเว็บไซต์จะขอลบความคิดเห็นโดยทันที เมื่อความเห็นไม่เป็นไปตามข้อตกลง