อัญชัน

ชื่อวงศ์-อนุวงศ์ : LEGUMINOSAE-PAPILI

ชื่อวิทยาศาสตร์ : Clitoria ternatea L.

ชื่อสามัญ : Blue pea, Butterfly pea

ชื่อพื้นเมืองอื่น : เอื้องชัน (ภาคเหนือ) ; อัญชัน (ภาคกลาง) ; แดงชัน (เชียงใหม่)

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์

ไม้เถา (ExC) เลื้อยพันตามต้นไม้ต้นอื่น ลักษณะเถากลมเล็กเรียวยาว มีขนนุ่มปกคลุมอยู่

ใบ เป็นใบประกอบแบบขนนก ปลายคี่ มีใบย่อย 3-5 คู่ ออกเรียงสลับ ลักษณะใบรูปรี ปลายใบมน โคนเบี้ยว ผิวและขอบใบเรียบ ใบบางมีสีเขียว

ดอก ออกดอกเป็นดอกเดี่ยว ตามซอกใบคล้ายดอกถั่ว สีน้ำเงิน ฟ้าม่วงหรือขาว มีกลีบดอก 4 กลีบ ขนาดไม่เท่ากัน มีพันธุ์ดอกลาหรือดอกเดี่ยว และดอกซ้อน รูปทรงคล้ายฝาหอยเซลล์ กลีบคลุมรูปกลมปลายเว้าเป็นแอ่ง ตรงกลางมีสีเหลือง

ผล เป็นฝักแบนโค้งงอเล็กน้อย ฝักยาวเหมือนฝักถั่วเขียว มีเมล็ดอยู่ข้างใน เมื่อแก่แตกได้

นิเวศวิทยา

เป็นไม้ที่มีถิ่นเดิมอยู่ในเขตร้อน นิยมปลูกไว้ใช้ประโยชน์ตามบ้านเรือนและสวนครัว

การปลูกและขยายพันธุ์

เป็นไม้ที่สามารถขึ้นได้ตามดินทั่ว ๆ ไป เจริญเติบโตได้ดีในดินร่วนซุย ขยายพันธุ์ด้วยการเพาะเมล็ด ปักชำกิ่งหรือนำต้นที่งอกใหม่ไปปลูก

ประโยชน์ทางยา

รสและสรรพคุณในตำรายา

ราก รสขมเย็น เป็นยาขับปัสสาวะ แก้ปัสสาวะพิการ ระบายท้องฝนหยอดตา แก้อาการตาเจ็บ ตาฟาง ทำให้ตาสว่าง ทำเป็นยาสีฟัน ทำให้ฟันทนและแก้อาการปวดฟันได้

เมล็ด รสมัน เป็นยาระบายท้อง

ดอก รสจืดเย็น ใช้แต่งสีขนม ใช้ทดสอบความเป็นกรด-เบส แทนกระดาษลิตมัส น้ำคั้นจากดอกใช้ทา ทำให้ผมขึ้นและคิ้วดกดำ ซึ่งจะได้ผลดีเมื่อใช้ในเด็ก

วิธีและปริมาณที่ใช้

  1. ขับปัสสาวะ ระบายท้อง โดยรากสด 15 กรัม นำมาหั่นเป็นท่อน ต้มในน้ำเดือด 500 ซีซี แล้วกรองเอาน้ำดื่ม เช้า-เย็น
  2. ทาคิ้วให้ดกดำ โดยใช้ดอกสด 10 ดอก โขลกให้ละเอียดทาและพอกบริเวณที่ต้องการให้มีขนดกดำ นิยมใช้กับเด็กเพราะจะให้ผลได้ดี

ข้อควรทราบ

  • ยอดอ่อน ใช้รับประทานเป็นผักสด หรือลวกเป็นผักจิ้มน้ำพริก
  • ดอก ใช้ในการแต่งสีขนม
กติกาข้อตกลงก่อนการแสดงความคิดเห็น
1. โปรดงดเว้นการใช้คำหยาบคาย, ส่อเสียด
2. ทุกความเห็นต้องไม่มีการดูหมิ่น, กล่าวหาให้ร้าย, สร้างความแตกแยก หรือ "กระทบถึงสถาบันอันเป็นที่เคารพ"
3. ทางเว็บไซต์จะขอลบความคิดเห็นโดยทันที เมื่อความเห็นไม่เป็นไปตามข้อตกลง