ส้มโอ

ชื่อวงศ์ : RUTACEAE

ชื่อวิทยาศาสตร์ : Citrus maxima (Burm.f.) Merr.

ชื่อสามัญ : Pomelo, Shaddock

ชื่อพื้นเมืองอื่น : มะขุน, มะโอ (ภาคเหนือ) ; สังอู (กะเหรี่ยง-แม่ฮ่องสอน) ; ส้มโอ (ทั่วไป) ; ลีมาบาลี (มลายู-ยะลา) ; โกร้ยตะลอง (เขมร)

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์

ไม้ต้นขนานเล็ก (ExST) สูงประมาณ 3-5 เมตร แตกกิ่งก้านสาขาที่เรือนยอดของต้น เปลือกต้นสีน้ำตาล มีหนามเล็ก ๆ อยู่

ใบ เป็นใบเดี่ยว หนาและแข็ง เรียงตัวแบบสลับ ลักษณะใบรูปรีหรือรูปทรงกลม โคนใบและปลายใบมน ขอบใบเรียบและเป็นคลื่นเล็กน้อย ก้านใบมีครีบแผ่ออกเป็นปีกรูปคล้ายหัวใจ แผ่นใบสีเขียวเข้มเป็นมัน ที่ใบมีจุดน้ำมันใส

ดอก ออกดอกเป็นช่อแบบช่อกระจะ หรือเป็นดอกเดี่ยว ออกดอกตามง่ามใบ มีกลีบดอก 4 กลีบ สีขาว มีเกสรประมาณ 20-25 อัน อยู่ตรงกลางดอก มีรังไข่แบบเหนือวงกลีบ ดอกมีกลิ่นหอมมาก

ผล ลักษณะลูกกลมโต สีเขียว พอแก่มีสีเหลือง เปลือกผลมีต่อมน้ำมันมาก ตรงหัวของผลจะนูนขึ้นมาเป็นกระจุก เนื้อในผลสีชมพูและสีเหลืองอ่อน มีรสเปรี้ยว หรือหวาน มีกลีบภายในผลประมาณ 12-18 กลีบ

เมล็ด มีเมล็ดสีน้ำตาลออกเหลืองจำนวนมาก

นิเวศวิทยา

นิยมปลูกเป็นสวนในรูปแบบผลไม้เพื่อการค้าขาย

การปลูกและขยายพันธุ์

เป็นไม้กลางแจ้ง ที่เจริญเติบโตได้ดีในดินร่วนซุย ที่มีความชื้นปานกลาง ขยายพันธุ์ด้วยการตอนกิ่ง หรือเพาะเมล็ด ซึ่งส่วนใหญ่จะใช้วิธีการตอนกิ่งมากกว่าเพราะโตเร็วกว่าการใช้เมล็ด

ประโยชน์ทางยา

รสและสรรพคุณในตำรายา

ราก รสขมปร่า เป็นยาแก้ไอ แก้หวัด แก้ปวดท้องน้อย และกระเพาะอาหาร แก้ไส้เลื่อน

ใบ รสปร่าหอม แก้ท้องอืดแน่น ใช้โขลกพอกศีรษะแก้ปวดหัว แก้ปวดข้อ

ผล รสเปรี้ยว เป็นยาขับลมในลำไส้และกระเพาะอาหาร ทำให้เจริญอาหาร แก้เมาสุรา เหมาะสำหรับสตรีมีครรภ์เบื่ออาหาร ปากไม่รู้รสอาหาร

เปลือกผล รสปร่าหอม แก้แน่นหน้าอก จุกแน่น ขับเสมหะ แก้ไส้เลื่อน ต้มเอาน้ำอาบแก้อาการคัน เป็นยาขับลม แก้ไอ แก้อึดอัด ปวดท้องน้อย หรือใช้โขลกพอกฝี

ผิวเปลือกผล รสปร่าหอม เป็นยาแก้ลมวิงเวียนหน้ามืดตาลาย แก้จุกเสียดแน่นเฟ้อ ปรุงยาหอม

เนื้อในผล รสเปรี้ยวสุขุม บำรุงโลหิต ขับเสมหะ ทำให้ชุ่มคอ

ดอก รสหอมร้อน เป็นยาขับลม ขับเสมหะ แก้ปวดกระบังลม แก้ปวดกระเพาะอาหาร

เมล็ด รสขม แก้ปวดท้อง แก้ไส้เลื่อน แก้ลำไส้เล็กหดตัวผิดปกติ

วิธีและปริมาณที่ใช้

  1. แก้ไอมีเสมหะ ใช้ผลสดที่เอาเมล็ดออก แกะเป็นชิ้นเล็ก ๆ แช่น้ำเหล้าโรงไว้ 1 คืน แล้วนำไปต้มให้เละผสมกับน้ำผึ้ง กวนให้เข้ากันแล้วจิบรับประทานบ่อย ๆ
  2. แก้ท้องอืดแน่น อาหารไม่ย่อย ใช้เปลือกผลแห้งและลูกเร่วแห้งอย่างละ 10 กรัม กระเพาะอาหารไก่ 1 ใบ ผักคาวตองสด 15 กรัม และผงยีสต์แห้ง 1 ช้อนชา ต้มกับน้ำสะอาด 250 ซีซี แล้วกรองเอาน้ำดื่ม
  3. แก้ปวดบวม ใช้ใบสด 10-15 ใบ นำมาโขลกให้ละเอียด หมกไฟให้อุ่น แล้วนำไปพอกบริเวณที่ปวดบวม

ข้อควรทราบ

  • สตรีที่มีครรภ์ ไม่ควรกินเปลือกส้มโอ
กติกาข้อตกลงก่อนการแสดงความคิดเห็น
1. โปรดงดเว้นการใช้คำหยาบคาย, ส่อเสียด
2. ทุกความเห็นต้องไม่มีการดูหมิ่น, กล่าวหาให้ร้าย, สร้างความแตกแยก หรือ "กระทบถึงสถาบันอันเป็นที่เคารพ"
3. ทางเว็บไซต์จะขอลบความคิดเห็นโดยทันที เมื่อความเห็นไม่เป็นไปตามข้อตกลง