ส้มป่อย

ชื่อวงศ์-อนุวงศ์ : LEGUMINOSAE-MIMOSOIDEAE

ชื่อวิทยาศาสตร์ : Acacia concinna (Willd.) DC.

ชื่อสามัญ : –

ชื่อพื้นเมืองอื่น : ส้มขอน (แม่ฮ่องสอน) ; ส้มป่อย (ภาคเหนือ)

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์

ไม้พุ่ม (ScanS) ที่เลื้อยทอดลำต้นเกาะเกี่ยวขึ้นไปพาดพันต้นไม้อื่น มีเถาเป็นเนื้อไม้และมีหนามที่เปลือกของลำต้น บริเวณยอดอ่อนเถาจะเป็นสีแดงคล้ำมีหนามอ่อน

ใบ เป็นใบประกอบแบบขนนก ก้านใบประกอบยาว 5-15 ซม. ก้านคู่ ใบย่อยมีขนาดเล็กเมื่ออ่อนจะออกสีแดงส้มพอแก่จะเป็นสีเขียวสด

ดอก จะออกดอกจากง่ามใบ ลักษณะเป็นทรงกลมคล้ายดอกกระถินและมีเกสรเป็นขนอ่อน ๆ รอบดอก เมื่อดอกแก่จะกลายเป็นฝักยาว

ผล ลักษณะเป็นฝักสี่เหลี่ยม แบน ยาวประมาณ 10-15 ซม. กว้าง 1.5-5 ซม. เปลือกของฝักอ่อนเป็นสีเขียวอมแดง พอแก่เปลี่ยนเป็นสีน้ำตาลเข้ม มีเมล็ดเรียงตัวอยู่ภายใน

นิเวศวิทยา

เป็นไม้ที่พบในแหล่งธรรมชาติ ภายในป่าดิบแล้ง ป่าเบญจพรรณ และป่าที่ราบเชิงเขา มักนิยมปลูกไว้ในบ้านเรือนเป็นผักสวนครัว

การปลูกและขยายพันธุ์

เป็นไม้ทนแดด เจริญเติบโตได้ดีในที่ที่มีอากาศร้อนชื้น ดินทุกสภาพ ขยายพันธุ์ด้วยการเพาะเมล็ด หรือ การปักชำ

ประโยชน์ทางยา

รสและสรรพคุณในตำรายา

ราก รสขม แก้ไข้ แก้ท้องร่วง

ต้น รสเปรี้ยวฝาด แก้ตาพิการ

ใบ รสเปรี้ยวฝาดเล็กน้อย ขับเสมหะ ถ่ายระดูขาวหรือเมือกในช่องคลอด ล้างเมือกมันในลำไส้ แก้บิด ฟอกโลหิตระดู แก้โรคตา

ฝัก รสเปรี้ยว เป็นยาขับเสมหะ แก้ไอ ทำให้อาเจียน แก้น้ำลายเหนียว แก้โรคผิวหนัง ช่วยขจัดรังแคและบำรุงเส้นผม

เปลือกฝัก รสขมเปรี้ยวและเผ็ดปร่า เจริญอาหารกัดเสมหะ แก้ไอ แก้ซางเด็ก

ดอก รสเปรี้ยว ฝาดและมัน แก้เส้นเอ็นพิการให้สมบูรณ์

วิธีและปริมาณที่ใช้

  1. ขับปัสสาวะ โดยใช้ใบสด ยอดอ่อน 50-75 กรัม ล้างให้สะอาด ต้มในน้ำเดือด 500 ซีซี แล้วกรองเอาน้ำผสมน้ำผึ้งเล็กน้อย ดื่มวันละ 2-3 เวลา
  2. แก้พิษฝี โดยใช้ยอดอ่อน 1 กำมือ หรือประมาณ 10-15 กรัม นำมาโขลกรวมกับขมิ้นอ้อย 5 กรัม ให้ละเอียด ผสมน้ำมันพืชเล็กน้อย นำไปหมกไฟพออุ่นและนำไปพอกบริเวณที่มีอาการ

ข้อควรทราบ

  • ยอดอ่อนนิยมนำมาใช้ในการประกอบอาหาร เช่น ใส่ในต้มยำ เพื่อรสเปรี้ยวอมหวาน
  • ฝักแห้ง ชาวภาคเหนือ นำมาย่างไฟให้หอมทำเป็นน้ำประพรมใช้ในงานพิธีต่าง ๆ
  • สำหรับสตรีมีครรภ์ ใช้ฝักส้มป่อยต้มน้ำอาบก่อนคลอดบุตร 2-3 วัน เชื่อว่าจะทำให้คลอดบุตรง่าย
กติกาข้อตกลงก่อนการแสดงความคิดเห็น
1. โปรดงดเว้นการใช้คำหยาบคาย, ส่อเสียด
2. ทุกความเห็นต้องไม่มีการดูหมิ่น, กล่าวหาให้ร้าย, สร้างความแตกแยก หรือ "กระทบถึงสถาบันอันเป็นที่เคารพ"
3. ทางเว็บไซต์จะขอลบความคิดเห็นโดยทันที เมื่อความเห็นไม่เป็นไปตามข้อตกลง