สันพร้าหอม

ชื่อวงศ์ : COMPOSITAE

ชื่อวิทยาศาสตร์ : Eupatorium stoechadosmom Hance

ชื่อสามัญ : –

ชื่อพื้นเมืองอื่น : เกี๋ยงพาใย (ภาคเหนือ) ; ซะเป, มอกพา, หญ้าลั่งพั้ง (เงี้ยว-แม่ฮ่องสอน) ; พอกี่, พ่อสู่เจาะ (กะเหรี่ยง-แม่ฮ่องสอน) ; สะพัง (เลย) ; สันพร้าหอม (ภาคกลาง)

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์

ไม้ล้มลุก (ExH) ลำต้นตั้งตรง และตามลำต้นจะเป็นร่อง แต่ก็ค่อนข้างจะเกลี้ยง กิ่งก้านเป็นเปลาะ ๆ ลักษณะคล้ายต้นกระดูกไก่ดำ

ใบ เป็นใบเดี่ยว ออกตรงข้ามกัน ใบด้านบน ค่อนข้างออกสลับกัน ลักษณะใบรูปขอบขนานกว้าง ปลายใบเรียวแหลม โคนใบสอบแคบเป็นครีบไปยังก้านใบ ขอบใบจักเป็นซี่ฟัน เกลี้ยงทั้งสองด้าน เส้นใบมี 6-7 คู่ ก้านใบยาว 2-5 มม. เนื้อใบเกลี้ยง มีกลิ่นหอมรับประทานได้

ดอก ลักษณะดอกเป็นกระจุก ออกเป็นช่อที่ปลายยอดของต้น แต่ละช่อประกอบด้วยดอกขนาดเล็ก ก้านช่อดอกค่อนข้างมีขนหนาแน่น ริ้วประดับมี 2-3 วง วงในปลายค่อนข้างแหลม ดอกมี 5 ดอก สีขาวหรือสีแดง เป็นดอกสมบูรณ์เพศ ดอกจะออกได้เรื่อย ๆ

ผล แห้ง ลักษณะรูปขอบขนานแคบ มี 5 สัน มีรยางค์เป็นขน เมื่อสุกจะเป็นสีดำ ภายในมีเมล็ด

นิเวศวิทยา

พบขึ้นตามป่าโปร่ง หรือตมป่าราบที่รกร้างทั่วไป หัวไร่ปลายนา เกิดได้ทั่วทุกภาคของประเทศไทย

การปลูกและขยายพันธุ์

เป็นไม้กลางแจ้ง ที่สามารถขึ้นได้ในดินทุกชนิด ชอบความชื้นปานกลาง ขยายพันธุ์ด้วยการเพาะเมล็ด หรือการปักชำกิ่ง

ประโยชน์ทางยา

รสและสรรพคุณในตำรายา

ทั้งต้น รสหอมสุขุม แก้ปวดหัว แก้ไข้ตัวร้อนจัด ขับเหงื่อ ท้องขึ้นอืด เฟ้อ ลมหายใจมีกลิ่นเหม็น เป็นยาบำรุง กระตุ้นความกำหนัด

ราก รสเย็นจืด แก้พิษ ทำให้ประจำเดือนมาเป็นปกติ

ใบ รสเย็นจืด แก้ไข้พิษ บำรุงหัวใจ แก้ไข้หวัด ถอนพิษไข้

วิธีและปริมาณที่ใช้

  1. ขับเหงื่อ แก้ไข้ แก้ท้องอืดเฟ้อ โดยใช้ทั้งต้นสดหรือแห้ง 15-20 กรัม ต้มในน้ำ 500 ซีซี ประมาณ 10 นาที แล้วกรองเอาน้ำดื่ม วันละ 2-3 ครั้ง หรืออาจจะใช้ทั้งต้นสดรับประทานเป็นผักเครื่องเคียงอาหารก็ได้
  2. แก้พิษ ช่วยให้ประจำเดือนมาปกติ โดยใช้รากสดหรือแห้ง ต้มในน้ำ 250 ซีซี กรองเอาน้ำดื่มหรือจิบเป็นประจำ
กติกาข้อตกลงก่อนการแสดงความคิดเห็น
1. โปรดงดเว้นการใช้คำหยาบคาย, ส่อเสียด
2. ทุกความเห็นต้องไม่มีการดูหมิ่น, กล่าวหาให้ร้าย, สร้างความแตกแยก หรือ "กระทบถึงสถาบันอันเป็นที่เคารพ"
3. ทางเว็บไซต์จะขอลบความคิดเห็นโดยทันที เมื่อความเห็นไม่เป็นไปตามข้อตกลง