มหาหงส์

%e0%b8%a1%e0%b8%ab%e0%b8%b2%e0%b8%ab%e0%b8%87%e0%b8%aa%e0%b9%8c

ชื่อวงศ์ : ZINGIBERACEAE

ชื่อวิทยาศาสตร์ : Hedychium coronarium J.Konig

ชื่อสามัญ : Butterfly lily, Garland flower, Ginger lily, White ginger

ชื่อพื้นเมืองอื่น : ตาห่าน, เหินแก้ว, เหินคำ (แม่ฮ่องสอน) ; กระทายเหิน, มหาหงส์, หางหงส์ (ภาคกลาง)

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์

ไม้ล้มลุก (H) มีเหง้าหัวอยู่ใต้ดิน คล้ายหัวข่าแต่เล็กกว่า เนื้อในหัวสีขาว ลำต้นเหนือดินมีลักษณะคล้ายต้นข่ามาก สูงประมาณ 1.5-2 เมตร

ใบ เป็นใบเลี้ยงเดี่ยว ลักษณะใบรูปขอบขนานหรือรูปใบหอกแกมรูปขอบขนาน กว้าง 5-10 ซม. ยาวประมาณ 30-50 ซม. ปลายใบเรียวแหลม โคนใบสอบแคบ ขอบใบเรียบเป็นคลื่นเล็กน้อย กระดูกใบแข็ง แผ่นใบแบนเรียบสีเขียว ใต้ใบไม่มีขน ก้านใบมีลักษณะกลม แข็งและสั้น บนแผ่นใบมองเห็นทางเป็นลายเล็กน้อย

ดอก ออกดอกที่ยอดลำต้น มีลักษณะช่อดอกแบบช่อกระจะ ดอกมีขนาดใหญ่มาก กลิ่นหอมเย็น เมื่อดอกออกใหม่ ๆ จะมีสีขาวหรือสีเหลืองออกแดง เมื่อดอกบานเต็มที่เวลาต้องลมจะมีการเคลื่อนไหวคล้ายหงส์ลอยเล่นอยู่ในสระน้ำ

นิเวศวิทยา

มีถิ่นกำเนิดแถบเทือกเขาหิมาลัย เป็นไม้ที่ขึ้นตามป่าเบญจพรรณทั่ว ๆ ไป ที่มีความชุ่มชื้นปานกลาง

การปลูกและขยายพันธุ์

เจริญเติบโตได้ดีในดินร่วนหรือดินร่วนปนทราย ชอบอยู่ในที่ร่มแสงแดดรำไร ชอบน้ำปานกลาง ขยายพันธุ์ด้วยเหง้าหัวหรือการแยกหน่อ

ประโยชน์ทางยา

รสและสรรพคุณในตำรายา

เหง้าหัว รสปร่า แก้กระษัยต่าง ๆ แก้ไตพิการ บำรุงกำลังเป็นยาอายุวัฒนะ แก้ต่อมทอนซิลอักเสบ น้ำคั้นจากเหง้าหัวใช้ทาและพอกแผลบวม

วิธีและปริมาณที่ใช้

  1. ยาอายุวัฒนะ โดยใช้เหง้าหัวหั่นเป็นชิ้นบาง ๆ ตากแดดให้แห้งแล้วโขลกเป็นผงละเอียดเอามาผสมกับน้ำผึ้งปั้นเป็นยาลูกกลอนรับประทานครั้งละ 3-5 เม็ดทุกวัน นอกจากนี้ยังเป็นยาบำรุงโลหิต แก้คลื่นเหียนสำหรับสตรีมีครรภ์ได้อีกด้วย
  2. แก้ต่อมทอนซิลอักเสบ โดยใช้เหง้าหัวสด ประมาณ 15-30 กรัม ล้างให้สะอาด หั่นเป็นท่อนแล้วทุบนำไปต้มในน้ำเดือด 10-15 นาที กรองเอาน้ำดื่มเป็นยากลั้วคอวันละ 3 ครั้ง หลังอาหาร
  3. แก้แผลบวม โดยใช้เหง้าหัวสด หั่นแล้วนำมาโขลกให้ละเอียดผสมเหล้าโรง แล้วพอกทาบริเวณที่เป็น
กติกาข้อตกลงก่อนการแสดงความคิดเห็น
1. โปรดงดเว้นการใช้คำหยาบคาย, ส่อเสียด
2. ทุกความเห็นต้องไม่มีการดูหมิ่น, กล่าวหาให้ร้าย, สร้างความแตกแยก หรือ "กระทบถึงสถาบันอันเป็นที่เคารพ"
3. ทางเว็บไซต์จะขอลบความคิดเห็นโดยทันที เมื่อความเห็นไม่เป็นไปตามข้อตกลง