ผักปลัง

ผักปลัง

ชื่อวงศ์ : BASELLACEAE

ชื่อวิทยาศาสตร์ : Basella rubra L.

ชื่อพ้อง : Basella alba L.

ชื่อสามัญ : Malabar nightshade, Ceylon spinach, East indian spinach

ชื่อพื้นเมืองอื่น : โปเด้งฉ้าย (จีน) ; ผักปลัง, ผักปลังใหญ่ (ภาคกลาง) ; ผักปั๋ง (ภาคเหนือ)

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์

ไม้เถาล้มลุก (HC) ลำต้นสีเขียวอ่อน เรียกว่า “ผักปลังขาว” หรือลำต้นสีม่วงแดง เรียกว่า “ผักปลังแดง” ลำต้นอวบน้ำ เกลี้ยง ไม่มีขน แตกกิ่งก้านสาขาได้มาก รากขยายเป็นหัวสะสมอาหาร

ใบ เป็นใบเดี่ยว ออกแบบเรียงสลับ แผ่นใบอวบน้ำ ลักษณะใบรูปสี่เหลี่ยมข้าวหลามตัดหรือรูปไข่ ปลายใบแหลม โคนใบรูปหัว ขอบใบเรียบ แผ่นใบมีสีเขียวเป็นมันเกลี้ยง เมื่อขยี้ดูจะเห็นเป็นเมือกเหนียว

ดอก ออกดอกเป็นช่อตามง่ามใบ หากเป็นผักปลังขาวดอกจะมีสีขาว แต่ถ้าเป็นผักปลังแดงดอกจะมีสีขาวอมชมพู ช่อดอกยาวประมาณ 2-8 นิ้ว ไม่มีก้านดอก กลีบดอกมีฐานติดกัน ปลายแยกออกเป็น 5 กลีบ

ผล มีลักษณะรูปร่างทรงกลม ฉ่ำน้ำ ขนาด 5 มม. หรือเท่าเมล็ดถั่วเหลือง ผลแก่สีม่วงอมดำ เนื้อนิ่ม ภายในผลมีน้ำสีม่วงดำหรือสีขาว

เมล็ด ลักษณะรูปเกือบกลม เปลือกหุ้มเมล็ดเปราะ

นิเวศวิทยา

เป็นพืชในเขตร้อนของเอเชียและแอฟริกา ขึ้นเองตามที่ชุ่มชื้นทั่วไป นิยมปลูกตามริมรั้วหรือสร้างค้างให้เลื้อย ปลูกเพื่อใช้เป็นผักและสมุนไพร แล้วกระจายแพร่พันธุ์ไปตามท้องที่ ๆ มีฝนชุก

การปลูกและขยายพันธุ์

สามารถปลูกได้ในดินทุกประเภท เจริญเติบโตได้ดีในดินที่ชุ่มชื้น ความชื้นปานกลาง ขยายพันธุ์ด้วยการเพาะเมล็ด

ประโยชน์ทางยา

รสและสรรพคุณในตำรายา

ราก รสเย็นจืด แก้มือเท้าด่าง แก้รังแค แก้พิษพรรดึก ใช้ทาถูนวดให้เกิดความร้อนเพาะจะทำให้มีเลือดมาหล่อเลี้ยงมากขึ้น น้ำจากรากเป็นยาหล่อลื่นภายในและขับปัสสาวะ

ทั้งต้น รสเย็นจืด แก้ขัดเบา แก้ท้องผูก เป็นยาระบาย ลดไข้ แก้ฝีดาษ แก้ไส้ติ่งอักเสบ

ต้นและใบ รสจืดเย็น เป็นอาหารที่มีวิตามินสูง เป็นยาระบายอ่อน ๆ ใช้กับสตรีมีครรภ์และเด็ก

ใบ รสเย็นจืด ขับปัสสาวะ แก้อาการอักเสบ แก้กลาก ผื่นคัน และฝี (แพทย์แผนไทยทางภาคเหนือ ใช้ใบสดโขลกให้ละเอียดคั้นเอาน้ำทาช่องคลอดของหญิงมีครรภ์จะช่วยให้คลอดง่ายขึ้น)

ดอก รสเย็นจืด แก้เกลื้อน แก้หัวนมแตกเจ็บ ดับพิษ และพิษฝีดาษ โดยใช้น้ำคั้นจากดอกสด

ผล รสหวานเอียน ผลสุดที่มีสีม่วงแดง ใช้ในการแต่งอาหาร

วิธีและปริมาณที่ใช้

  1. แก้ฝี แผลสด โดยใช้ใบสด 10-15 ใบ ล้างให้สะอาดนำมาโขลกให้ละเอียด พอกบริเวณที่เป็น เช้า-เย็น
  2. ขัดเบา ระบบทางเดินปัสสาวะ ใช้ก้านสด 50-60 กรัม นำมาต้มในน้ำสะอาด 1 ลิตร เคี่ยวให้เหลือครึ่งหนึ่ง กรองเอาน้ำดื่มแทนน้ำชา
  3. ท้องผูก ใช้ใบสดหรือดอกอ่อน นำมาประกอบเป็นอาหารรับประทานเป็นประจำ
กติกาข้อตกลงก่อนการแสดงความคิดเห็น
1. โปรดงดเว้นการใช้คำหยาบคาย, ส่อเสียด
2. ทุกความเห็นต้องไม่มีการดูหมิ่น, กล่าวหาให้ร้าย, สร้างความแตกแยก หรือ "กระทบถึงสถาบันอันเป็นที่เคารพ"
3. ทางเว็บไซต์จะขอลบความคิดเห็นโดยทันที เมื่อความเห็นไม่เป็นไปตามข้อตกลง