ผักกูด

ชื่อวงศ์ : ATHYRIACEAE

ชื่อวิทยาศาสตร์ : Diplazium esculentum (Retz.) Sw.

ชื่อสามัญ : Paco

ชื่อพื้นเมืองอื่น : กูดกิน, กูดคึ (ภาคเหนือ) ; กูดน้ำ (เงี้ยว-แม่ฮ่องสอน) ; ไก้กวิลุ, ปู่แปลเด๊าะ (กะเหรี่ยง-แม่ฮ่องสอน) ; ผักกูด (ทั่วไป) ; ผักกูดขาว (ชลบุรี) ; หัสดำ (ภาคใต้)

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์

พืชจำพวกเฟิร์น (TerF) ลักษณะเป็นเหง้าหัวอยู่ใต้ดิน ลำต้นตั้งตรงสูงกว่า 1 เมตร มีเกล็ดสีน้ำตาลเข้ม ขอบเกล็ดหยักซี่ฟัน

ใบ เป็นใบประกอบแบบขนนกสองชั้น แผ่นใบมีขนาดแตกต่างกัน มักยาวกว่า 1 เมตร ก้านใบยาว 70 ซม. กลุ่มใบย่อยคู่ล่างมักลดขนาดปลายใบเรียวแหลม โคนใบรูปกึ่งหัวใจหรือรูปติ่งหู ขอบใบหยักเว้าลึกเป็นแฉกเกือบถึงเส้นกลางใบ ใบย่อยเป็นแฉก ปลายมน ขอบหยักซี่ฟัน แผ่นใบบาง กลุ่มอับสปอร์อยู่ตามความยาวของเส้นใบย่อย มักเชื่อมกับกลุ่มสปอร์ที่อยู่ในแฉกติดกัน ซึ่งมีเส้นใบมาสานกัน

นิเวศวิทยา

เป็นพืชที่ขึ้นหนาแน่นตามชายป่ามีแดดส่องถึง หรือป่าดงดิบชื้น อากาศร้อนชื้น ในบริเวณริมห้วยหรือลำธาร หรือบริเวณต้นน้ำ นิยมปลูกตามชายคลอง ห้วยหนอง

การปลูกและขยายพันธุ์

เจริญเติบโตได้ดีในดินทุกสภาพที่มีความชื้นสูงหรือบริเวณดินแฉะ ขยายพันธุ์ด้วยสปอร์หรือเหง้าหัวใต้ดิน เจริญเติบโตได้ดีในช่วงฤดูฝน

ประโยชน์ทางยา

รสและสรรพคุณในตำรายา

ราก รสเฝื่อนเย็น เป็นยาแก้ร้อนใน อ่อนเพลีย แก้ไข้ ใช้ห้ามเลือดและแก้ไอ

เหง้าหัวใต้ดิน รสเย็นฝาด แก้ท้องร่วง อาเจียน ปวดศีรษะ และขับปัสสาวะ

ทั้งต้น รสเฝื่อน หวานเย็น ต้มหรือแช่น้ำอาบ แก้ผื่นคัน มีวิตามินเอสูง เป็นสารต้านอนุมูลอิสระ

ใบ รสเย็น แก้ไข้ตัวร้อน แก้พิษอักเสบ บำรุงสายตา บำรุงโลหิต แก้โลหิตจาง ป้องกันเลือดออกตามไรฟัน ขับปัสสาวะ

วิธีและปริมาณที่ใช้

  • แพทย์พื้นบ้านล้านนา ใช้รักษาโรคริดสีดวงทวาร โดยใช้หัวผักกูดร่วมกับเมล็ดมะกอก รากถั่วพู รากกระทุงหมาบ้า เปลือกมะเดื่ออุทุมพร โดยนำหัวผักกูดมาฝนกับน้ำซาวข้าว ใช้ดื่มครั้งละ 1 แก้ว วันละ 3 เวลา หลังรับประทานอาหารเสร็จแล้ว เป็นประจำทุกวัน

หมายเหตุ

  • คนไทยทุกภาครู้จักรับประทานผักกูดเป็นอาหาร เนื่องจากยอดอ่อนมีรสชาติจืดอมหวาน กรอบ และสามารถปรุงอาหารได้หลายชนิด เช่น ผักสดหรือผักลวก การผัด การแกง และการยำ เป็นต้น
  • ผักกูด นิยมนำมาใช้ในงานศิลปะ ซึ่งเรียกว่า “ลายผักกูด” ทำให้ภาพที่ปรากฏงดงามยิ่ง
กติกาข้อตกลงก่อนการแสดงความคิดเห็น
1. โปรดงดเว้นการใช้คำหยาบคาย, ส่อเสียด
2. ทุกความเห็นต้องไม่มีการดูหมิ่น, กล่าวหาให้ร้าย, สร้างความแตกแยก หรือ "กระทบถึงสถาบันอันเป็นที่เคารพ"
3. ทางเว็บไซต์จะขอลบความคิดเห็นโดยทันที เมื่อความเห็นไม่เป็นไปตามข้อตกลง