ผักกาดน้ำ

ผักกาดน้ำ

ชื่อวงศ์ : PLANTAGINACEAE

ชื่อวิทยาศาสตร์ : Plantago major L.

ชื่อสามัญ : Common plantago

ชื่อพื้นเมืองอื่น : หญ้าเอ็นยืด (ภาคเหนือ) ; ผักกาดน้ำ, หมอน้อย (กรุงเทพฯ) ; ชีแต่เช้า, เชียแต้เช้า (จีน)

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์

ไม้ล้มลุก (H) มีขนาดเล็ก มีอายุได้หลายปี โคนลำต้นจะอยู่ติดกับดิน มีเนื้ออ่อน ความสูงไม่เกิน 30 ซม.

ใบ เป็นใบเดี่ยว แทงขึ้นมาจากดินคล้ายกับใบผักกาด แตกออกรอบ ๆ ลำต้น ลักษณะใบรูปทรงกลม ก้านใบยาว ปลายใบมน โคนใบสอบเรียว ขอบใบเรียบและหยักเป็นติ่ง แผ่นใบมีสีเขียวและหนาเหมือนกับผักคะน้า มีเส้นแขนงใบวิ่งตามแนวยาวใบ 5 เส้น

ดอก ออกดอกเป็นช่อ ชูขึ้นมาจากกลางกอ ช่อดอกจะยาวติดตามก้านที่โผล่มาจากดิน และดอกจะมีขนาดเล็ก แห้ง สีเขียวอมน้ำตาล และไม่มีก้านดอก

ผล มีขนาดเล็ก เมื่อแก่แตกกลาง

นิเวศวิทยา

เป็นพืชกลางแจ้ง มักเกิดตามที่ลุ่มทั้งที่มีน้ำท่วม นิยมปลูกตามบ้านเรือนหรือในสวนครัวใกล้น้ำเพื่อใช้ทำยา

การปลูกและขยายพันธุ์

เจริญเติบโตได้ดีในดินทั่ว ๆ ไป ขยายพันธุ์ด้วยการเพาะเมล็ดหรือแยกต้นปักชำ

ประโยชน์ทางยา

รสและสรรพคุณในตำรายา

ทั้งต้น รสหวานเย็น ขับปัสสาวะ แก้นิ่ว แก้ช้ำรั่ว แก้กามโรค แก้ระบบทางเดินปัสสาวะอักเสบ ดับพิษร้อน แก้ท้องร่วง ดับพิษฝี แก้ปัสสาวะแดงหรือเป็นเลือด แก้ขอบตาเป็นเม็ดบวม ใช้ปรุงเป็นยาโดยผสมสมุนไพรอื่น ได้แก่ ว่านหอยแครง กล้วยหอมตีบ สนหมอก รากบัวหลวง ดอกเก๊กฮวย ฯลฯ นำไปต้มกับน้ำตาลกรวดดื่มเพื่อแก้ร้อนในกระหายน้ำ และเจ็บคอ

ใบ รสหวานเย็น มีฤทธิ์ในการห้ามเลือด ใช้ได้เฉพาะภายนอกเท่านั้น ใช้ใบขยี้ทาผิวลดการอักเสบของผิวหนัง โขลกพอกแก้แผลเรื้อรังหรือผิวหนังอักเสบ ใช้ทาเมื่อถูกแมลงกัดต่อย

วิธีและปริมาณที่ใช้

  1. ขับปัสสาวะ แก้นิ่ว แก้กามโรค ดับพิษร้อน โดยใช้ทั้งต้นสด 30 กรัม ต้มในน้ำเดือด 1 ลิตร นานประมาณ 10-15 นาที แล้วกรองเอาน้ำดื่มครั้งละครึ่งถ้วยแก้ว (125 ซีซี) หรืออาจะใช้ใบแห้ง 5 กรัม ชงน้ำร้อนเป็นชาดื่มก่อนอาหารเช้า-เย็น
  2. แก้ผิวหนังอักเสบและแผลเรื้อรัง โดยใช้ใบสด 15-20 ใบ ล้างให้สะอาดนำมาโขลกให้ละเอียดผสมเหล้าโรงเล็กน้อย ทาและพอกบริเวณที่เป็น
กติกาข้อตกลงก่อนการแสดงความคิดเห็น
1. โปรดงดเว้นการใช้คำหยาบคาย, ส่อเสียด
2. ทุกความเห็นต้องไม่มีการดูหมิ่น, กล่าวหาให้ร้าย, สร้างความแตกแยก หรือ "กระทบถึงสถาบันอันเป็นที่เคารพ"
3. ทางเว็บไซต์จะขอลบความคิดเห็นโดยทันที เมื่อความเห็นไม่เป็นไปตามข้อตกลง