ข่อย

ข่อย

ชื่อวงศ์ : MORACEAE

ชื่อวิทยาศาสตร์ : Streblus asper Lour

ชื่อสามัญ : Siamese rough bush , Tooth brush tree

ชื่อพื้นเมืองอื่น : กักไม้ฝอย (ภาคเหนือ) ; ซะโยเส่ (กะเหรี่ยง – แม่ฮ่องสอน) ; ข่อย (ทั่วไป) ; ตองขะแหน่ (กะเหรี่ยง-กาญจนบุรี) ; ส้มพอ (เลย) ; สะนาย (เขมร)

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์

ไม้ต้น (T) ขนาดกลาง สูงประมาณ 10-20 เมตร ลำต้นค่อนข้างคดงอ เป็นปุ่มปมหรือเป็นพู เป็นร่องทั่วไป เรือนยอดเป็นรูปทรงกลม หรือรูปทรงกระบอกทึบ

ใบ เป็นใบประกอบ ลักษณะใบรูปขอบขนาน ปลายใบแหลม โคนใบรูปลิ่ม ขอบใบจักแบบซี่ฟัน ใบมีสีเขียวเล็กหนา และแข็ง แผ่นใบเรียบ ท้องใบจะสากระคายคล้ายกับกระดาษทราย

ดอก ดอกเพศผู้จะรวมกันเป็นช่อดอกแบบหัวกลม และมีก้านดอกที่สั้น มีสีเหลืองอมเขียวหรือเกือบขาว ส่วนดอกเพศเมียนั้นก้านดอกจะยาวและมักออกเป็นคู่สีเขียว

ผล ลักษณะของผลกลมคล้ายกับเมล็ดพริกไทย สีขาว เรียบหรือค่อนข้างเรียบ เปลือกในเป็นเส้นสีขาวและมียางสีขาวซึมออกมาเมื่อถูกตัด เมือผลสุกจะมีสีเหลืองอ่อน

นิเวศวิทยา

ขึ้นอยู่ทั่วไปในที่ราบและในป่าเบญจพรรณแล้ง มีปลูกกันตามบ้านเรือนทั่วไปบ้าง

การปลูกและขยายพันธุ์

ขยายพันธุ์ด้วยการเพาะเมล็ด ปลูกได้ทั้งกลางแดดและในที่ร่ม

ประโยชน์ทางยา

รสและสรรพคุณในตำรายา

ราก รสเมาฝาดขม รักษาบาดแผล

เปลือกราก รสเมาขม เป็นยาบำรุงหัวใจ

เปลือกต้น รสเมาฝาดขม ดับพิษในกระดูกและเส้นเอ็น แก้โรคผิวหนัง หุงเป็นน้ำมันทาริดสีดวง แก้อาการท้องร่วง รักษารำมะนาด รักษาแผล

กระพี้ รสเมาฝาดขม แก้พยาธิ แก้มะเร็ง ฝนกับน้ำปูนใสทาแก้ผื่นคัน

ใบสด รสเมาเฝื่อน ย่างไฟพอเหลืองและกรอบ ชงน้ำดื่มทำให้เป็นยาระบายอ่อน ๆ

เมล็ด รสเมามันร้อน เป็นยาอายุวัฒนะ บำรุงธาตุ เจริญอาหาร ขับลมในลำไส้ แก้ท้องอืดท้องเฟ้อ

วิธีและปริมาณที่ใช้

  • แก้บิด แก้ไข้ และแก้ท้องเสีย โดยใช้เปลือกต้นขนาดประมาณ 1 ฝ่ามือ สับเป็นชิ้นต้มกับน้ำดื่ม
  • รักษาอาการปวดฟัน โดยใช้เปลือกต้นสดขนาดประมาณ 1 ฝ่ามือสับเป็นชิ้นต้มกับน้ำพอสมควร และใส่เกลือให้มีรสเค็ม ต้มนาน 10-15 นาที เอาน้ำขณะที่ยังอุ่น อมบ่อย ๆ
กติกาข้อตกลงก่อนการแสดงความคิดเห็น
1. โปรดงดเว้นการใช้คำหยาบคาย, ส่อเสียด
2. ทุกความเห็นต้องไม่มีการดูหมิ่น, กล่าวหาให้ร้าย, สร้างความแตกแยก หรือ "กระทบถึงสถาบันอันเป็นที่เคารพ"
3. ทางเว็บไซต์จะขอลบความคิดเห็นโดยทันที เมื่อความเห็นไม่เป็นไปตามข้อตกลง