ขมิ้นชัน

ขมิ้นแกง,ขมิ้นหยอก,ขมิ้นหัว,สะยอ,ขมิ้น,ขมิ้นชัน,ตายอ,ขี้มิ้น,หมิ้น

ชื่อวงศ์ : ZINGIBERACEAE

ชื่อวิทยาศาสตร์ : Curcuma longa L

ชื่อสามัญ : Turmeric

ชื่อพื้นเมืองอื่น : ขมิ้นแกง, ขมิ้นหยอก, ขมิ้นหัว (เชียงใหม่) ; สะยอ (กะเหรี่ยง-แม่ฮ่องสอน) ; ขมิ้น (ทั่วไป) ; ขมิ้นชัน (ภาคกลาง, ภาคใต้) ; ตายอ (กะเหรี่ยง-กำแพงเพชร) ; ขี้มิ้น, หมิ้น (ภาคใต้)

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์

ไม้ล้มลุก (H) มีลำต้นใต้ดินเป็นเหง้า ประกอบด้วยแง่งที่มีลักษณะต่าง ๆ กัน แง่งหลักจะมีลักษณะกลม ซึ่งจะเป็นที่แตกของแขนง แขนงที่แตกออกมานี้ถ้ามีลักษณะกลมจะเรียกว่า หัว และถ้ามีลักษณะยาวคล้ายนิ้วมือจะเรียกว่า นิ้ว ซึ่งเป็นที่เกิดของรากฝอย เนื้อในหัวมีสีเหลืองและมีกลิ่นหอม

ใบ เป็นใบเดี่ยว ออกเรียงสลับ ลักษณะใบรูปหอกแกมรูปขอบขนานกว้าง 8-10 ซม. และยามประมาณ 30-40 ซม. ปลายใบแหลม โคนใบสอบ ก้านใบเป็นกาบแคบ ๆ มีร่องแผ่ครีบออกเล็กน้อย เส้นกลางใบเห็นได้ชัดเจนทางด้านล่างของใบ

ดอก ออกดอกเป็นช่อ ช่อดอกจะเกิดบนลำต้นที่มีใบหรือโผล่ขึ้นมาจากใจกลางของกลุ่มใบ ช่อดอกมีรูปร่างแบบทรงกระบอกหรือรูปกรวย ใบประดับมีสีเขียวอ่อน ๆ หรือมีสีขาว ตรงปลายช่อดอกจะมีสีชมพูอ่อน จัดเรียงซ้อนกันอย่างเป็นระเบียบ กลีบรองกลีบดอกจะเชื่อมติดกันเป็นรูปท่อ มีขน กลีบดอกมีสีขาว ตรงโคนเชื่อมติดกันเป็นท่อยาว

นิเวศวิทยา

เป็นพืชที่ชอบอากาศค่อนข้างร้อนและต้องการความชื้นสูง ชอบดินร่วนซุย มีระบบระบายน้ำที่ดี

การปลูกและขยายพันธุ์

ส่วนมากจะนิยมปลูกในต้นฤดูฝนหรือก่อนฤดูฝนเล็กน้อย ขยายพันธุ์ด้วยการใช้เหง้าหรือแง่งซึ่งอาจจะใช้ทั้งท่อนยาว ๆ โดยไม่ต้องตัดหรือจะตัดเป็นท่อน ๆ ให้มีตาติดอยู่ประมาณ 2-3 ตาก็ได้ จะปลูกลงในแปลงหรือนำไปเพาะก่อนก็ได้

ประโยชน์ทางยา

รสและสรรพคุณในตำรายา

เหง้าหัวใต้ดิน รสฝาดหวานเอียน แก้ไข้เรื้อรัง แก้โรคผิวหนัง แก้เสมหะและโลหิต แก้ท้องร่วง สมานแผล แก้ธาตุพิการ ขับผายลม แก้ผื่นคัน น้ำคั้นจากเหง้าสดทาแก้แผลถลอก แก้โรคผิวหนังผื่นคัน ลดอาการอักเสบ ทำให้ผิวพรรณผุดผ่อง รักษาแผลในกระเพาะอาหาร

ผงขมิ้น เคี่ยวกับน้ำมันพืช ทำน้ำมันใส่แผลสด ผสมน้ำทาผิว แก้เม็ดผดผื่นคัน

ขมิ้นสด โขลกกับดินประสิวเล็กน้อย ผสมน้ำปูนใส พอกบาดแผลและแก้เคล็ดขัดยอก เผาไฟแล้วโขลกรวมกับน้ำปูนใส รับประทานแก้ท้องร่วงแก้บิด

Turmeric Roots

วิธีและปริมาณที่ใช้

  1. รักษาอาการท้องอืด ท้องเฟ้อ แน่นจุกเสียด แผลในกระเพาะอาหาร และอาหารไม่ย่อย โดยใช้เหง้าขมิ้นล้างให้สะอาดหั่นเป็นชิ้นบาง ๆ ตากแดด 1-2 วัน บดให้ละเอียดผสมกับน้ำผึ้งปั้นเป็นยาลูกกลอนขนาดเท่าปลายนิ้วก้อย รับประทานครั้งละ 2-3 เม็ด วันละ 3-4 ครั้ง หลังอาหารและก่อนนอน ถ้าเกิดอาการท้องเสียให้หยุดทันที
  2. รักษาฝี แผลผุพอง และแก้อาการแพ้อักเสบ จากแมลงสัตว์กัดต่อยโดยใช้เหง้าขมิ้นยาวประมาณ 2 นิ้ว ฝนกับน้ำต้มสุกทาบริเวณที่เป็น วันละ 3 ครั้ง หรือใช้ผงขมิ้นโรยทาบริเวณที่มีอาการผื่นคันจากแมลงสัตว์กัดต่อย
  3. ใช้เหง้าหัวฝนน้ำข้น ๆ ทาแก้ไข้เรื้อรัง ผอมเหลือง แก้เสมหะและโลหิต แก้ท้องร่วง ทาแก้แผลถลอก ธาตุพิการ เป็นยากันบูดเน่า แก้โรคบิดมีตัว มีฤทธิ์ฆ่าพยาธิไส้เดือนและตัวตืด แก้อาการเกร็งของกล้ามเนื้อ ทำให้การเคลื่อนตัวของลำไส้น้อยลง เป็นยาขับน้ำเหลือง รักษารอบเดือนมาไม่ปกติ ใช้พอกแก้ปวดข้อ รักษาโรคผื่นคัน โรคผิวหนัง
กติกาข้อตกลงก่อนการแสดงความคิดเห็น
1. โปรดงดเว้นการใช้คำหยาบคาย, ส่อเสียด
2. ทุกความเห็นต้องไม่มีการดูหมิ่น, กล่าวหาให้ร้าย, สร้างความแตกแยก หรือ "กระทบถึงสถาบันอันเป็นที่เคารพ"
3. ทางเว็บไซต์จะขอลบความคิดเห็นโดยทันที เมื่อความเห็นไม่เป็นไปตามข้อตกลง