กุ่มน้ำ

กุ่มน้ำ

ชื่อวงศ์ : CAPPARACEAE

ชื่อวิทยาศาสตร์ : Crateva magna (Lour.) DC.

ชื่อพ้อง : Crateva hygrophila Kurz, Crateva nurvala Buch.-Ham.

ชื่อสามัญ : –

ชื่อพื้นเมือง : กุ่ม (ภาคตะวันออกเฉียงใต้) ; กุ่มน้ำ (ทั่วไป) ; รอถะ (ละว้า-เชียงใหม่) ; เหาะเถาะ (กะเหรี่ยง-กาญจนบุรี) ; อำเภอ (สุพรรณบุรี)

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์

ไม้ต้น (T) ขนาดเล็ก สูงประมาณ 6-10 เมตร เมื่อออกดอกจะผลัดใบ มีลำต้นคดงอและแตกกิ่งก้านน้อย

ใบ เป็นใบประกอบ ออกเป็นช่อ ช่อหนึ่งมี 3 ใบ ออกแบบสลับ ก้านใบย่อยสั้น ลักษณะใบรูปใบหอกแกมรูปไข่กลับ ปลายใบเรียวแหลม โคนใบแคบมน เนื้อใบค่อนข้างหนา แข็ง มันเป็นเงา เส้นใบมี 4-5 คู่ ก้านใบยาว มีต่อมเล็ก ๆ อยู่ที่ปลายก้าน ในกิ่งที่ไม่มีดอก ก้านใบยาว ก้านใบย่อยยาว ขนาดของใบกว้าง เส้นใบมี 5-6 คู่

ดอก ออกเป็นช่อแบบช่อกระจะ ตามยอดใบหรือซอกใบหรือที่ปลายกิ่งที่มีใบหนาแน่น แกนช่อดอกยาว มีดอก 12-20 ดอก ก้านดอกย่อยยาว ฐานดอกกว้าง กลีบรองกลีบดอก รูปไข่ปลายแหลม เมื่อแห้งมักมีสีออกส้ม กลีบดอก รูปค่อนข้างกลม สี่เหลี่ยมขนมเปียกปูน ปลายมน โคนกลม สอบแคบไปยังก้าน ตอนแรกสีออกเขียว นานไปสีขาวเหลืองหรือชมพูอ่อน รูปรี เกสรตัวผู้มี 15-26 อัน ตอนแรกสีขาว นานไปสีม่วงอมชมพูหรือม่วง ออกดอกในช่วงมกราคมถึงเมษายน

ผล ลักษณะกลมรีหรือรูปไข่ สีนวล ผิวแข็ง เปลือกหนา มีสะเก็ดบาง ๆ สีเหลืองอมเทากระจายอยู่ทั่วไป ผิวเป็นขน ในไม่ช้าจะหลุดไป ผิวจะเกลี้ยงเป็นสีเทา

เมล็ด ลักษณะรูปเกือกม้า เล็ก ๆ สีน้ำตาลเข้ม หนา 3 มม. และยาวประมาณ 6-9 มม.

นิเวศวิทยา

พบขึ้นตามริมฝั่งแม่น้ำ ขอบบึง ริมตลิ่งของแม่น้ำลำคลอง หรือลำธารในป่าธรรมชาติ ตั้งแต่ความสูงจากระดับน้ำทะเล 0-600 เมตร มีมากในภาคกลางและภาคใต้

การปลูกและขยายพันธุ์

เจริญเติบโตได้ดีในดินทั่ว ๆ ไป ขยายพันธุ์ด้วยการเพาะเมล็ด หรือการปักชำ หรือการตอนกิ่ง

ประโยชน์ทางยา

รสและสรรพคุณในตำรายา

ราก รสร้อนสุขุม แก้ปวดท้อง บำรุงธาตุ ขับหนองให้กระจาย

เปลือกต้น รสขมหอม เป็นยาระงับพิษทางผิวหนัง เป็นยาบำรุงช่วยให้เจริญอาหาร แก้ไข้ ขับนิ่วในทางเดินปัสสาวะ ขับน้ำดี ขับน้ำเหลืองเสีย และเป็นยาแก้อาเจียน ใช้ทาถูนวดให้เลือดมาเลี้ยงบริเวณนั้นมาก ๆ

กระพี้ รสร้อน แก้ริดสีดวงทวารหนัก

แก่น รสร้อน แก้นิ่ว และระบบทางเดินปัสสาวะ

ใบ รสขมหอม แก้ไข้ เป็นยาเจริญอาหาร ยาบำรุง ยาระบาย ขับพยาธิ แก้ปวดเส้น โรคไขข้ออักเสบ เป็นอัมพาต ขับเหงื่อ แก้สะอึก ขับผายลม แก้ลมขึ้นเบื้องสูง ใช้ภายนอก เป็นยาถูนวดให้เลือดไหลเวียน

ดอก รสเย็น แก้เจ็บคอ แก้ไข้ ครั่นเนื้อครั่นตัว

ผลหรือลูก รสขม แก้ไข้

ดอกกุ่มน้ำ

วิธีและปริมาณที่ใช้

  1. แก้ไข้ ยาเจริญอาหาร ยาบำรุง หอม โดยใช้ใบ เปลือกและดอกรวมกันประมาณ 15-20 กรัม ต้มในน้ำเดือด 500 ซีซี กรองเอาน้ำดื่ม
  2. ยาขับหนอง โดยใช้รากสด 10-15 กรัม ล้างน้ำให้สะอาด สับเป็นชิ้นแล้วโขลกให้ละเอียดผสมเหล้าโรงเล็กน้อย ทาและพอกบริเวณที่เป็นหรือมีอาการ
  3. รักษานิ่ว โดยใช้แก่น 20-30 กรัม สับเป็นชิ้นต้มในน้ำเดือด 1 ลิตร เคี่ยวให้เหลือครึ่งหนึ่ง แล้วกรองเอาน้ำดื่มเป็นประจำ
กติกาข้อตกลงก่อนการแสดงความคิดเห็น
1. โปรดงดเว้นการใช้คำหยาบคาย, ส่อเสียด
2. ทุกความเห็นต้องไม่มีการดูหมิ่น, กล่าวหาให้ร้าย, สร้างความแตกแยก หรือ "กระทบถึงสถาบันอันเป็นที่เคารพ"
3. ทางเว็บไซต์จะขอลบความคิดเห็นโดยทันที เมื่อความเห็นไม่เป็นไปตามข้อตกลง