กลอย

กลอย

ชื่อวงศ์ : DIOSCOREACEAE

ชื่อวิทยาศาสตร์ : Dioscorea hispida Dennst. var. hispida

ชื่อสามัญ : Asiatic bitter yam

ชื่อพื้นเมือง : กลอยนก, กอย (ภาคเหนือ) ; คลี้ (กะเหรี่ยง-แม่ฮ่องสอน) ; กลอย, มันกลอย (ทั่วไป) ; กลอยข้าวเหนียว, กลอยหัวเหนียว (นครราชสีมา)

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์

ไม้เถาล้มลุก (HC) หัวใต้ดินลักษณะกลม บางทีเป็นพูหรือยาว เปลือกบางมีสีฟางหรือเทา เนื้อในหัวมีสีขาวหรือสีเหลืองอ่อนอมเขียว เป็นพิษ ลำต้นเหนือดินสีเขียวลักษณะกลมมีหนามเล็ก ๆ กระจายไปทั่วและมีขนนุ่ม ๆ ปกคลุม เลื้อยไปตามพื้นดินหรือต้นไม้อื่น มีกิ่งก้านออกตรงเถา

ใบ เป็นใบประกอบ ออกใบเรียงสลับกัน ผิวใบสากมือ มีขนนุ่ม ๆ ปกคลุม ใบกว้าง 3-5 ซม. และยาวประมาณ 8-10 ซม. มีใบย่อย 3 ใบ ใบย่อยตรงกลางมีลักษณะเป็นรีรูปรี หรือใบรีรูปขอบขนาน ปลายใบเป็นติ่งแหลม ขอบใบเป็นขนครุย โคนใบแหลมเป็นรูปลิ่ม เส้นใบเรียงตามยาว 3-5 เส้น ใบย่อย 2 ข้าง มีลักษณะเป็นใบรูปไข่กลับหรือรูปหัวใจเบี้ยว ปลายใบเป็นติ่งแหลม ขอบใบเรียบโคนใบมน ใบกลมสั้นกว่าใบกลาง ก้านใบกลางลักษณะกลมและมีขน ก้านใบแก่มีหนามหัวท้ายโป่งเล็กน้อย

ดอก ออกดอกเป็นช่อตามง่ามใบ ดอกเล็กสีเขียว ดอกเพศผู้และดอกเพศเมียอยู่ต่างต้นกัน โดยดอกเพศผู้ดอกตั้งขึ้นมีใบประดับติดอยู่ที่ฐานลักษณะคล้ายถุง ปลายแหลม ดอกเพศเมียเป็นช่อชั้นเดียวเดี่ยว ๆ ดอกชี้ลงดิน

ผล รูปคล้ายน้ำเต้าคอชะลูดหรือคล้ายผลมะเฟือง แต่ละพูมี 1 เมล็ด ผิวเกลี้ยงสีน้ำผึ้ง มีปีก เมื่อแก่แตกได้เอง

เมล็ด ลักษณะกลมแบน มีปีกบางใสรอบเมล็ด

นิเวศวิทยา

เกิดตามที่ลุ่มต่ำทั่วไปและตามไร่ร้าง สภาพแวดล้อมที่เหมาะสมในการเจริญเติบโตเป็นที่ดอน ระบายน้ำดี และร่มรำไร

การปลูกและขยายพันธุ์

เจริญเติบโตได้ดีในดินลูกรังหรือดินปนทราย หากจะปลูกในบ้านควรทำดินให้ร่วนซุย ทำหลักไม้สำหรับให้เลื้อยเกาะหรือจัดให้เถาเลื้อยไปในที่ ๆ ต้องการ ขยายพันธุ์ด้วยหัวที่อยู่ใต้ดิน

ประโยชน์ทางยา

รสและสรรพคุณในตำรายา

ราก รสขื่นคัน บดให้ละเอียดผสมกับน้ำมันมะพร้าว ใบยาสูบ ใบลำโพงหรือพริก ใช้ทาพอกแผล เพื่อฆ่าหนอนในแผลสัตว์เลี้ยง

หัวใต้ดิน รสเบื่อเมา เป็นพิษมาก ถ้าหั่นเป็นชิ้นบาง ๆ แล้วแช่ทิ้งไว้ในทางน้ำไหล 2-3 วัน ล้างให้สะอาดแล้วทำให้สุกรับประทานได้ น้ำต้มหัวดื่มแก้น้ำเหลืองเสีย ขับปัสสาวะ แก้ปวดตามข้อ ฝีมะม่วง และใช้ร่วมกับหัวข้าวเย็นเหนือและข้าวเย็นใต้รักษาโรคซิฟิลิส นอกจากนี้ยังปรุงเป็นยารับประทานแก้เป็นเถาเป็นดาน เป็นก้อนในท้อง ถ้าใช้ภายนอกโดยการหุงเป็นน้ำมันใส่แผลกลัดฝีกลัดหนอง หรือนำไปฝนกันเหล้าโรงทาแก้ต้นไม้มีพิษทั้งปวงที่ทำให้มีอาการแตกบวม เช่น ตำแย ก้านการัง ตังช้าง หมามุ่ย จะสามารถบำบัดอาการได้ทันที

ทั้งต้น เป็นพิษ

หัวใต้ดินกลอย

กติกาข้อตกลงก่อนการแสดงความคิดเห็น
1. โปรดงดเว้นการใช้คำหยาบคาย, ส่อเสียด
2. ทุกความเห็นต้องไม่มีการดูหมิ่น, กล่าวหาให้ร้าย, สร้างความแตกแยก หรือ "กระทบถึงสถาบันอันเป็นที่เคารพ"
3. ทางเว็บไซต์จะขอลบความคิดเห็นโดยทันที เมื่อความเห็นไม่เป็นไปตามข้อตกลง