กระวาน

กระวานดอกกระวาน

ชื่อวงศ์ : ZINGIBERACEAE

ชื่อวิทยาศาตร์ : Amomum testaceum Ridl.

ชื่อพ้อง : Amomum krevanh Pierre ex Gagnep.

ชื่อสามัญ : Camphor seed, Siam cardamon, cardamon

ชื่อพื้นเมืองอื่น : กระวานขาว, กระวานโพธิสัตว์ (ภาคกลาง) ; ปล้าก้อ (ปัตตานี) ; กระวาน (จันทบุรี, ปัตตานี)

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์

ไม้ล้มลุก (H) มีเหง้าตัวเป็นลำต้นใต้ดิน สีขาวอมเหลือง ลำต้นเหน้าดินลักษณะแบน สูงประมาณ 1.5-3.5 เมตร

ใบ เป็นใบเดี่ยว ออกสลับกันที่โคนกาบก้านใบ ก้านใบโค้งมีกาบใบติดต้น ลักษณะใบรูปขอบขนาน ปลายใบเรียวแหลม โคนใบมน แผ่นใบเรียบ ใบกว้าง 5-15 ซม. ยาวประมาณ 30-70 ซม. ใบมีสีเขียวเป็นมัน

ดอก ออกดอกเป็นช่อ ก้านช่อดอกจะผุดออกมาจากโคนต้นบริเวณติดผิวดิน ลักษณะดอกเป็นแบบปลายเปิดสีขาว กลีบดอกมีสีขาวอมเหลือง

ผล ออกเป็นช่อ ช่อหนึ่ง ๆ จะมีผลประมาณ 10-20 ผล มีรูปร่างกลมรีค่อนข้างกว้างหรือเป็นรูปไข่ยาว ภายในผลมีเมล็ดหลายเมล็ด สีน้ำตาลเกือบดำ มีเนื้อเยื่อใสหุ้ม ประมาณ 9-18 เมล็ด เมล็ดมีกลิ่นหอมฉุนและรสเผ็ดร้อน

นิเวศวิทยา

เป็นพืชเมืองร้อน มีถิ่นกำเนิดในเมืองแมเลบา และอยู่บนภูเขาสูงในประเทศอินเดีย มีอายุยืน ขึ้นในพื้นที่ริมห้วย ภูน้ำซับ

การปลูกและขยายพันธุ์

เจริญเติบโตได้ในดินร่วนปนทรายหรือที่อื่น ๆ มีความชื้นสูง เช่น ภาคใต้หรือภาคตะวันออก ขยายพันธุ์ได้ 2 วิธี คือ การเพาะเมล็ด และปักชำเหง้าหัวหรือลำต้นใต้ดิน ซึ่งจะให้ผลผลิตเร็วกว่าการเพาะเมล็ด

ประโยชน์ทางยา

รสและสรรพคุณในตำรายา

ราก รสเผ็ดขับเลือดที่เน่าเสียให้ลงสู่เบื้องล่าง

เหง้าหัวใต้ดิน รสเผ็ดร้อนหอม แก้ท้องอืดท้องเฟ้อ

หน่อ รสเผ็ดร้อนหอม ขับพยาธิในเนื้อเยื่อให้ออกมาทางผิวหนัง

ใบ รสเผ็ดร้อนหอม เป็นยากระตุ้นหรือขับลมให้ลงสู่เบื้องล่าง แก้ไข้เซื่องซึม ลดไข้

ผลหรือเมล็ด รสเผ็ดร้อนหอม กระจายโลหิต กระจายเสมหะ ขับผายลม ในเมล็ดจะมีน้ำมันหอมระเหย ใช้เป็นยาบำรุงธาตุ และใช้ปรุงแต่งกลิ่นอาหารด้วย

ดอก รสเผ็ดร้อน แก้เจ็บตา ตาแฉะ ตามัว

วิธีและปริมาณที่ใช้

  1. แก้อาการท้องอืด ท้องเฟ้อ และแน่นจุกเสียด โดยนำเอาผลแก่จัดตากแห้งและบดเป็นผงครั้งละ 1.5-3 ช้อนชา หรือประมาณ 1-2 กรัม ชงกับน้ำอุ่นดื่มหลังอาหารเช้า-กลางวัน-เย็น
  2. บรรเทาอาการไซ้ท้อง (อาการที่ท้องปวดมวนเนื่องจากรับประทานยา) โดยใช้ผลกระวานผสมกับยาถ่าย เช่น มะขามแขก เป็นต้น

ข้อควรทราบ

  • น้ำมันจากผลกระวาน มีฤทธิ์ยับยั้งการเจริญเติบโตของแบคทีเรียบางชนิดได้ และยังสามารถใช้เป็นยาขับเสมหะ ขับลม บำรุงธาตุ และแก้ท้องอืดท้องเฟ้อ

 

กติกาข้อตกลงก่อนการแสดงความคิดเห็น
1. โปรดงดเว้นการใช้คำหยาบคาย, ส่อเสียด
2. ทุกความเห็นต้องไม่มีการดูหมิ่น, กล่าวหาให้ร้าย, สร้างความแตกแยก หรือ "กระทบถึงสถาบันอันเป็นที่เคารพ"
3. ทางเว็บไซต์จะขอลบความคิดเห็นโดยทันที เมื่อความเห็นไม่เป็นไปตามข้อตกลง