กระดูกไก่ดำ

กระดูกไก่ดำ

ชื่อวงศ์ : ACANTHACEAE

ชื่อวิทยาศาสตร์ : Justicia gendarussa Burm.f

ชื่อพ้อง : Justicia vulgaris Nees

ชื่อพื้นเมืองอื่น : กรอกระโด๊ะ (กะเหรี่ยง-แม่ฮ่องสอน) ; กระดูกไก่ดำ, เกี๋ยงผา, เฉียงพร้าม่าน, บัวลาดำ (ภาคเหนือ) ; สันพร้ามอญ, ผีมอญ, ส้มมะงาจีน (ภาคกลาง) ; กระดูกดำ, กะลาดำ (จันทบุรี) ; ปองดำ, แสนทะแมน (ตราด) ; เฉียงพร้า (สุราษฎร์ธานี)

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์

ไม้พุ่มขนาดเล็ก (ExUS) สูงประมาณ 3-4 ฟุต ลำต้นและกิ่งเป็นข้อปล้องคล้ายกระดูกไก่ ลำต้นและกิ่งมีสีแดงเข้มถึงเกือบดำมัน

ใบ เป็นใบเดี่ยว ออกตรงข้ามกัน ลักษณะรูปใบหอกหรือรูปรี ยาวแคบ ปลายและโคนใบแหลม ริมขอบใบเรียบ ก้านใบสั้น แผ่นใบมีสีเขียว เส้นกลางใบมีสีแดงอมม่วงดำ

ดอก ออกเป็นช่อที่ส่วนปลายยอดหรือข้าง ๆ กิ่ง ช่อหนึ่งยาวประมาณ 2-3 นิ้ว กลีบดอกมีสีขาวอมเขียวแกมชมพู แยกออกเป็นกลีบบนและกลีบล่าง กลีบล่างมีลักษณะโค้งเหมือนช้อน โคนกลีบติดกันเป็นหลอด

ผล ลักษณะเป็นฝัก ยาวประมาณ 1.5 เซนติเมตร ภายในมีเมล็ด 4 เมล็ด กลมแบน

นิเวศวิทยา

เกิดขึ้นเองตามริมน้ำลำธารในป่าดงดิบ กระจายพันธุ์ทั่วทุกภาคของประเทศไทย พบมากที่สุดทางภาคใต้ นิยมปลูกตามบ้าน สวนสาธารณะและบางแห่งก็ปลูกไว้ทำรั้วหน้าบ้าน

การปลูกและขยายพันธุ์

เจริญเติบโตได้ดีในดินร่วน ความชื้นปานกลาง ขยายพันธุ์ด้วยการปักกิ่งชำ หรือการเพาะเมล็ด

ประโยชน์ทางยา

รากและใบ รสเย็น ถอนพิษอสรพิษขบกัด แก้โรคผิวหนัง ผดผื่นคัน

ใบ รสเย็น เป็นยาแก้ปวดศีรษะ โรคหืด ไอ แก้มอัมพาต เป็นยาแก้ไอ อาเจียนเป็นเลือด แก้ช้ำใน ขับปัสสาวะ แก้ปวดบวมตามข้อ กากของใบที่โขลกนำมาพอกแผลดูดพิษ ที่ถูกอสรขบกัด แก้ช้ำ แก้ไข้ ลดความร้อน ขับเลือดข้นในร่างกายให้กระจาย

ในประเทศมาเลเซีย ถือว่าเป็นไมศักดิ์สิทธิ์ สามารถป้องกันภัยและภูตผีได้ ใช้เข้าพิธีสำคัญ ๆ หลายอย่าง ใช้รักษาโรคหลังจากที่รักษาด้วยสมุนไพรอื่น ๆ แล้วไม่หาย, ใบนำมาโขลกรวมกับเมล็ดเทียนแดงและหัวหอม ใช้พอกแก้ปวดหัว, ใบ คั้นเอาแต่น้ำดื่มแก้โรคปวดตามข้อ แก้บวม ทาท้อง แก้ปวดท้อง, ใบ ต้มกับน้ำดื่มเป็นยาบำรุงโลหิต ในอินโดนีเซียก็ใช้เช่นเดียวกับในมาเลเซีย

ในประเทศอินเดีย ใช้ใบคั้นเอาแต่น้ำดื่มแก้ปวดหัว และอัมพาต รากใช้ทาเด็กที่เป็นเม็ดตุ่มตามผิวหนัง

ในประเทศฟิลิปปินส์ ใช้ใบคั้นเอาน้ำมารักษาคนเป็นโรคหืดและไอ ต้นใช้ต้มกับนมดื่มแก้ฝีฝักบัว ท้องร่วงอย่างแรง และแก้ขัดเบา

วิธีและปริมาณที่ใช้

  1. ถอนพิษอสรพิษขบกัด โดยใช้รากและใบสด 5-10 กรัม ล้างให้สะอาดโขลกให้ละเอียดผสมเหล้าโรงเล็กน้อยพอกบริเวณที่เป็น
  2. แก้โรคผิวหนัง ผดผื่นคัน โดยใช้ใบและทั้งต้น 50 กรัม ต้มในน้ำเดือดใช้อาบหรือชำระร่างกาย
  3. แก้ปวดศีรษะ โรคหืด ไอ และอาเจียนเป็นเลือด แก้ช้ำใน โดยใช้ใบสด 10-20 กรัม ล้างน้ำให้สะอาด โขลกให้ละเอียดผสมเหล้าโรงเล็กน้อยคั้นเอาน้ำจิบ กากของใบที่เหลือนำมาพอกแผลดูดพิษ ที่ถูกอสรพิษขบกัด ถ้านำใบมาต้มเอาน้ำดื่มแก้ช้ำ แก้ไข้ ลดความร้อน ขับเลือดข้นในร่างกายให้กระจาย
กติกาข้อตกลงก่อนการแสดงความคิดเห็น
1. โปรดงดเว้นการใช้คำหยาบคาย, ส่อเสียด
2. ทุกความเห็นต้องไม่มีการดูหมิ่น, กล่าวหาให้ร้าย, สร้างความแตกแยก หรือ "กระทบถึงสถาบันอันเป็นที่เคารพ"
3. ทางเว็บไซต์จะขอลบความคิดเห็นโดยทันที เมื่อความเห็นไม่เป็นไปตามข้อตกลง