กระดังงาสงขลา

กระดังงาสงขลา

ชื่อวงศ์ : ANNONACEAE

ชื่อวิทยาศาสตร์ : Cananga odorata (Lam.) Hook.f. & Thomson var. fruticosa (Craib) Corner

ชื่อสามัญ : –

ชื่อพื้นเมืองอื่น : กระดังงอ (มลายู – ยะละ) ; กระดังงาเบา (ภาคใต้) ; กระดังงาสงขลา (ภาคกลาง) ; กระดังงาสงขลา (กรุงเทพฯ)

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์

ไม้พุ่มหรือไม้ต้นขนาดเล็ก (S/ST) สูงประมาณ 1-3 เมตร ลักษณะเปลือกต้นสีเทาเกลี้ยง กิ้งก้านแผ่ออกจากลำต้น และมักจะลู่ลง ส่วนที่อ่อนอยู่มีขนบาง ๆ ปกคลุก

ใบ เป็นใบเดี่ยว ออกเรียงสลับกัน ห้อยลง ลักษณะใบรูปรียาว ส่วนที่กว้างที่สุดค่อนมาทางโคนใบ ปลายใบแหลมหรือเป็นติ่งแหลม โคนใบกลมมัน ฐานใบค่อนข้างเบี้ยว ขอบใบเรียบหรือเป็นหยักคลื่นเล็กน้อย ใบบางค่อนข้างนิ่ม สีเขียว

ดอก ดอกมีกลิ่นหอม สีเหลืองอมเขียว ออกรวมกันเป็นกลุ่ม 4-6 ดอก ตามกิ่งซึ่งใบร่วงหลุดไปแล้ว กลีบรองดอกมี 3 กลีบ รูปสามเหลี่ยม มีขนปกคลุม กลีบดอกห้อยลงมา 6 กลีบ แบ่งเป็น 2 ชั้น ชั้นนอก 3 กลีบ รูปกลีบแคบยาว ปลายเรียวแหลม ขอบกลีบมักจะม้วนหรือหยักเป็นคลื่นหรือบิดเป็นเกลียว ส่วนกลีบชั้นในมี 3 กลีบสั้นกว่าเล็กน้อยสีเหลืองอมเขียว โคนสุดเป็นสีม่วงอมน้ำตาล ออกดอกได้ตลอดปี

ผล รูปยาวรี อยู่รวมกันเป็นพวง มีสีเขียวเข้ม เมื่อแก่จะมีสีดำ

นิเวศวิทยา

พบขึ้นทั่วไปในเขตร้อนชื้น และเขตร้อนทั่วไป มีถิ่นกำเนิดที่จังหวัดสงขลา ขึ้นในป่าดงดิบแล้งทางภาคใต้ มักปลูกกันตามวัดและบ้านเรือนที่อยู่อาศัย

การปลูกและขยายพันธุ์

เจริญเติบโตได้ในดินทุกสภาพ เป็นไม้กลางแจ้งต้องการแสงแดดทั้งวัน ขยายพันธุ์ด้วยการเพาะเมล็ด และการใช้กิ่งตอน

ประโยชน์ทางยา

รสและสรรพคุณในตำรายา

ราก รสเฝื่อน ใช้คุมกำเนิด

เปลือกต้นและกิ่งก้าน รสขมเฝื่อน ขับปัสสาวะ แก้ท้องเสีย

ใบและเนื้อไม้ รสขมเฝื่อน ขับปัสสาวะ แก้ปัสสาวะพิการ

ใบ รสเฝื่อน รักษาโรคผิวหนัง กลากเกลื้อน แก้คัน ขับปัสสาวะ

ดอก รสสุขุมหอม บำรุงหัวใจ แก้ลมวิงเวียน ซึ่งดอกให้น้ำมันใช้ปรุงน้ำอบร่ำและเครื่องสำอาง หรือน้ำหอม ใช้ปรุงยาหอม โดยประกอบกับเครื่องยาอื่น ๆ แก้อ่อนเพลีย ลมเป็นพิษ แก้ไข้เนื่องจากโลหิตเป็นพิษ บำรุงธาตุ

เกสร รสสุขุมหอม แก้ร้อนในกระหายน้ำ แก้โรคตา เจริญอาหาร

วิธีและปริมาณที่ใช้

  • ขับปัสสาวะ แก้ท้องเสีย โดยใช้เปลือกต้นและกิ่งก้าน 20-30 กรัม ล้างน้ำให้สะอาดสับเป็นชิ้นต้มในน้ำเดือด 500 ซีซี ประมาณ 15 นาที กรองเอาน้ำดื่มวันละ 2 เวลา เช้า-เย็น
  • แก้คัน โรคผิวหนัง กลากเกลื้อน โดยใช้ใบสด 5-10 ใบ โขลกให้ละเอียดผสมเหล้าโรงพอประมาณ นำมาทาและพอกบริเวณที่เป็น เช้า-เย็น

ข้อควรทราบ

  • กระดังงาไทยและกระดังงาสงขลามีความแตกต่างกัน คือ กระดังงาสงขลามีขนาดต้นที่เล็กกว่า และดอกมีกลีบมากกว่า กลีบดอกยาวและบิดมากกว่าด้วย แต่มีสรรพคุณเหมือนกันทุกอย่าง
  • กระดังงาไทยมีชื่อวิทยาศาสตร์ Cananga odorata (Lam.) Hook.f. & Thomson var. odorata ชื่อวงศ์ ANNONACEAE
กติกาข้อตกลงก่อนการแสดงความคิดเห็น
1. โปรดงดเว้นการใช้คำหยาบคาย, ส่อเสียด
2. ทุกความเห็นต้องไม่มีการดูหมิ่น, กล่าวหาให้ร้าย, สร้างความแตกแยก หรือ "กระทบถึงสถาบันอันเป็นที่เคารพ"
3. ทางเว็บไซต์จะขอลบความคิดเห็นโดยทันที เมื่อความเห็นไม่เป็นไปตามข้อตกลง