เร่ว

ชื่อวงศ์ : ZINGIBERACEAE

ชื่อวิทยาศาสตร์ : Amomum villosum Lour. var. ; xanthioides (Wall. ex Baker) T.L. Wu & S.Chen ; Amomum xanthioides Wall. ex Baker

ชื่อสามัญ : Bastard cardamom, Tavoy cardamom

ชื่อพื้นเมืองอื่น : มะหมากอี, มะอี้, หมากอี้ (เชียงใหม่) ; ผาลา (เงี้ยว-เชียงใหม่) ; เร่ว (ภาคกลาง) ; หมากเน็ง (ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ) ; หมากแหน่ง (สระบุรี)

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์

ไม้ล้มลุก (H) มีลำต้นใต้ดิน ลักษณะเป็นเหง้าหรือแง่ง มีไหลคล้ายรากหญ้าคา เนื้อไม้หัวสีขาว ลำต้นเหนือดินจะเป็นกาบก้านใบกลมมีสีเขียว

ใบ เป็นพืชใบเดี่ยว เรียงรูปสลับ ลักษณะใบรูปหอกแกมรูปไข่ ปลายใบยาวคล้ายหาง โคนใบรูปลิ่ม ขอบใบเรียบ ก้านใบสั้น แผ่นใบสีเขียวเข้ม

ดอก ออกดอกเป็นช่อแบบช่อกระจะ แทงช่องออกที่ปลายยอดลำต้น ออกดอกทีละหลาย ๆ ดอก รูปดอกเป็นรูปปากเปิด ดอกสีขาวนวลและมีแผ่นแบนกว้างห้อยลงมาคล้ายกลีบดอกแบบกลีบปาก สีเหลืองเข้มปะแต้มด้วยสีแดงอมม่วง

ผล ลักษณะผลกลมโต มีขนาดเท่าผลพิกุลขนาดกลาง ผลดิบจะมีสีเขียว เมื่อแก่และสุกจะมีสีส้มอมแดง ภายในผลจะมีเมล็ดสีน้ำตาล

นิเวศวิทยา

ขึ้นตามพื้นที่ป่าเบญจพรรณทั่วไป นิยมปลูกในภาคเหนือและภาคตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศไทย

การปลูกและขยายพันธุ์

เจริญเติบโตได้ดีในดินร่วนซุยหรือดินที่ที่มีอินทรีย์วัตถุสูง ขยายพันธุ์ด้วยเหง้าหรือลำต้นใต้ดิน หรือการแยกหน่อที่แตกออกมาใหม่ รดน้ำให้ชุ่มชื้นเสมอ

ประโยชน์ทางยา

รสและสรรพคุณในตำรายา

รากและเหง้าหัว รสปร่า แก้หืด แก้ไอ แก้ไข้ ซึม

ลำต้นเหนือดิน รสปร่า แก้คลื่นเหียนอาเจียน

ใบ รสปร่า แก้ปัสสาวะพิการ แก้โรคเกี่ยวกับไขมัน

ผล รสมันเฝื่อนออกเปรี้ยว แก้ไข้เพื่อดีและเสมหะ แก้ริดสีดวงทวาร แก้ธาตุพิการ แก้ท้องอืดท้องเฟ้อ จุกเสียด แก้ปวดท้อง แก้หืดไอ แก้โลหิตขึ้นเบื้องสูง แก้ไข้สันนิบาต ขับผายลม ทำให้เรอ

ดอก รสปร่า แก้เม็ดผดผื่นคันตามร่างกาย แก้ไข้ แก้ริดสีดวงทวารกระหายน้ำ

เมล็ด รสร้อนเผ็ดปร่า ขับลม ขับน้ำนม แก้ปวดท้อง แก้คลื่นเหียนอาเจียน ลดไขมันในเลือด ลดความเป็นพิษของสารที่มีผลต่อตับ

วิธีและปริมาณที่ใช้

  1. แก้อาการท้องอืดท้องเฟ้อและแน่นจุกเสียด โดยปอกเปลือกผลเร่วใช้เมล็ดในของผลแก่ 3-9 ผล หรือหนักประมาณ 1-3 กรัม บดเป็นผงละเอียดรับประทานครั้งละ 1 ช้อนชาวันละ 3 เวลา
  2. ใช้เป็นเครื่องเทศ โดยใช้เมล็ดที่ตากแดดให้แห้ง
Share this :
กติกาข้อตกลงก่อนการแสดงความคิดเห็น
1. โปรดงดเว้นการใช้คำหยาบคาย, ส่อเสียด
2. ทุกความเห็นต้องไม่มีการดูหมิ่น, กล่าวหาให้ร้าย, สร้างความแตกแยก หรือ "กระทบถึงสถาบันอันเป็นที่เคารพ"
3. ทางเว็บไซท์จะขอลบความคิดเห็นโดยทันที เมื่อความเห็นไม่เป็นไปตามข้อตกลง