มันเทศ

ชื่อวงศ์ : CONVOLVULACEAE

ชื่อวิทยาศาสตร์ : Ipomoea batatas (L.) Lam.

ชื่อสามัญ : Sweet potato

ชื่อพื้นเมืองอื่น : หมักอ้อย (ละว้า-เชียงใหม่) ; มันแกว (ภาคเหนือ) ; มันเทศ (ภาคกลาง) ; แตลอ (มลายู-นราธิวาส)

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์

ไม้ล้มลุก (ExCrH) มีหัวใต้ดิน อาจมีสีแดงม่วง ส้มนวลและขาว รูปกระสวยหรือหัวยาว ลำต้นเลื้อยบนดินหรือตั้งตรงหรือบางทีเลื้อยพัน สูง 1-5 เมตร ค่อนข้างเป็นเหลี่ยมหรือทรงกระบอก แตกกิ่งก้านมาก ที่ข้อมีราก เกลี้ยงหรือมีขน มีสีเขียวหรือมีรอยแต้มสีม่วง มียางขาว

ใบ เป็นใบเดี่ยว ลักษณะใบรูปไข้กว้างหรือรูปกลม กว้าง 4-11 ซม. ยาว 4-14 ซม. ปลายใบแหลม ขอบใบเรียบหรือจักเป็นแฉก มี 3-5 แฉก โคนใบรูปหัวใจหรือตัด ผิวใบทั้งสองด้านเกลี้ยง หรือมีขนกระจาย ก้านใบยาว 4-20 ซม.

ดอก ออกเป็นช่อตามง่ามใบ ก้านช่อดอกแข็งยาว 3-18 ซม. เป็นสัน เกลี้ยงหรือมีขน ก้านดอกยาว 3-12 มม. กลีบรองดอกรูปขอบขนาน กลีบด้านนอกยาว 7-12 มม. ปลายแหลม กลีบดอกเชื่อติดกันเป็นรูประฆังหรือรูปกรวย ยาว 3.4-5 ซม. สีม่วงอ่อน

ผล แห้ง ลักษณะรูปไข่มี 4 ช่อง สีม่วงอ่อน

เมล็ด เกลี้ยงมีขนาดเล็ก

นิเวศวิทยา

มีถิ่นกำเนิดทางทวีปอเมริกาเขตร้อน พบตามไร่ร้าง ขึ้นในระดับความสูง 1-1,300 เมตร นิยมปลูกเป็นพืชรับประทานหัวใต้ดิน หรือปลูกเพื่อการค้า

การปลูกและขยายพันธุ์

เจริญเติบโตได้ดีในดินร่วยซุยและระบบระบายน้ำดี ความชื้นปานกลาง ขยายพันธุ์ด้วยหัวใต้ดิน

ประโยชน์ทางยา

รสและสรรพคุณในตำรายา

หัวใต้ดิน รสมัน ชงน้ำดื่มแก้กระหายน้ำ บำรุงม้าม ไต แก้เมาคลื่น เป็นยาระบาย เป็นยาบำรุงกระเพาะ น้ำคั้นจากหัว ทารักษาแผลไฟไหม้

ทั้งต้นและหัว รสเมามัน มีฤทธิ์ฆ๋าเชื้อแบคทีเรียและเชื้อรา

ใบ รสเมามัน โขลกละเอียดผสมเกลือใช้พอกฝี

รากและใบ รสเมามัน โขลกพอกบาดแผล แมลงสัตว์กัดต่อย

เถา รสเมามัน ต้มดื่มแก้ไขข้ออักเสบ

วิธีและปริมาณที่ใช้

  1. เป็นยาบำรุงม้าม ไต โดยใช้หัวสด 1-2 หัว (100-150 กรัม) ล้างน้ำให้สะอาดหั่นเป็นแว่น ต้มในน้ำเดือด 150 ซีซี แล้วดื่มครั้งละ 1 แก้ว วันละ 1-2 ครั้ง เช้า-เย็น
  2. แก้ฝีและแมลงสัตว์กัดต่อย โดยใช้ใบสด 10-15 กรัม ล้างให้สะอาดโขลกให้ละเอียด แล้วคั้นเอาน้ำทาบริเวณที่เป็นและใช้กากพอก วันละ 2 ครั้ง
Share this :
กติกาข้อตกลงก่อนการแสดงความคิดเห็น
1. โปรดงดเว้นการใช้คำหยาบคาย, ส่อเสียด
2. ทุกความเห็นต้องไม่มีการดูหมิ่น, กล่าวหาให้ร้าย, สร้างความแตกแยก หรือ "กระทบถึงสถาบันอันเป็นที่เคารพ"
3. ทางเว็บไซท์จะขอลบความคิดเห็นโดยทันที เมื่อความเห็นไม่เป็นไปตามข้อตกลง